Phụ kiện thủ công Việt sánh đôi cùng áo dài dịp Tết

Song hành cùng “cơn sốt” áo dài, phụ kiện thủ công Việt cũng đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ, từ quạt giấy, nón lá, trâm đồng, đến khảm trai hay hoa giấy.

Giữa nhịp chuyển của thời trang hiện đại, áo dài vẫn giữ vai trò như một biểu tượng văn hóa mỗi độ xuân về. Nhưng vẻ đẹp ấy hiếm khi đứng một mình mà thường được cộng hưởng cùng những phụ kiện thủ công mang theo ký ức của làng nghề và tinh thần sáng tạo của thế hệ mới.

Từ những chất liệu đã tồn tại hàng thế kỷ đến các thử nghiệm mang hơi thở đương đại, phụ kiện thủ công Việt đang bước ra khỏi không gian trưng bày để song hành cùng đời sống. Bài viết này điểm qua những món phụ kiện truyền thống Việt Nam đang góp phần làm phong phú diện mạo áo dài ngày Tết, đồng thời cho thấy cách thủ công Việt tiếp tục được kể lại trong bối cảnh hiện đại.

Quạt, nón Trúc Chỉ

Quạt giấy và nón lá từ lâu đã hiện diện trong đời sống bình dị của người Việt. Dẫu nhịp sống đô thị ngày một hối hả khiến chúng dần vắng bóng khỏi sinh hoạt thường nhật, hình ảnh ấy vẫn được lưu giữ trong tâm trí nhiều thế hệ. Chính sự nâng niu vô hình đó đã tạo điều kiện để các vật phẩm truyền thống tiếp tục được làm mới, nhằm đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ của người dùng ngày nay. Ngoài công năng làm mát hay che nắng, quạt giấy và nón lá giờ đây đã trở thành phụ kiện thời trang, quà tặng và vật trang trí. Sự xuất hiện của quạt và nón làm từ Trúc Chỉ cũng nằm trong dòng chảy đổi mới ấy.

Trúc Chỉ là kết quả của nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm bởi họa sĩ Phan Hải Bằng - giảng viên Trường Đại học Nghệ thuật Huế cùng các cộng sự. “Trúc” là tre, “Chỉ” là giấy, Trúc Chỉ là cách gọi mộc mạc cho loại giấy được tạo nên từ sợi tre. Tuy nhiên, điều làm nên giá trị đặc biệt của Trúc Chỉ nằm ở kỹ thuật “vẽ trong giấy”. Thay vì chờ bề mặt hoàn thiện rồi mới trang trí, hoa văn đã được định hình ngay sau quá trình xeo giấy, khiến mỗi tấm giấy vừa là chất liệu, vừa là một tác phẩm.

Trúc Chỉ đặc biệt tương hợp với ánh sáng. Cấu trúc sợi đan xen tạo nên vô số khoảng rỗng li ti, vừa đủ để ánh sáng xuyên qua và làm bừng lên từng hoạ tiết ẩn hiện. Khi kết hợp cùng nón lá và quạt nan, chất liệu này tạo nên một sự cộng hưởng tinh tế giữa kỹ nghệ đương đại và di sản thủ công. Nhờ đó, những phụ kiện lâu đời không chỉ tìm lại vị trí trong đời sống hôm nay, mà còn mở ra không gian để một chất liệu mới tỏa sáng.

Trang sức đồng - Tonkin Craft

Xuất hiện từ hơn 4.000 năm trước, đồ đồng mang theo lớp trầm tích của ký ức văn hóa, từng là niềm tự hào của các làng nghề đúc và chạm khắc trên khắp đất Việt, từ Đại Bái (Bắc Ninh) đến Phước Kiều (Quảng Nam). Thế nhưng, cũng như nhiều ngành thủ công khác, những lò đồng dần thưa lửa khi thời cuộc đổi thay.

May mắn thay, ngọn lửa ấy chưa bao giờ tắt hẳn. Ngày nay, một thế hệ sáng tạo mới, trong đó có Tonkin Craft, đang tiếp tục thắp lại truyền thống bằng tinh thần đổi mới. Thương hiệu chọn cách “nhẹ hóa” chất liệu đồng, đưa nó rời khỏi không gian nghi lễ để bước vào đời sống thường nhật. Tạm rời xa tượng thờ hay lư hương, Tonkin Craft khai mở một hướng tiếp cận gần gũi hơn với giới trẻ: Trang sức đồng. Đó là những đôi hoa tai, vòng cổ khắc họa tiết dân gian, hay trâm cài tóc lấy cảm hứng từ vẻ đẹp của thiên nhiên Việt.

Với những người tìm kiếm nhiều hơn vẻ đẹp hình thức, Tonkin Craft tạo nên sự kết nối bằng cách kể chuyện qua từng thiết kế. Mỗi món trang sức đều đi kèm lời giải thích về nguồn gốc chất liệu, ý nghĩa hoa văn và cảm hứng sáng tạo: Từ chiếc vòng gợi nhắc trống đồng Đông Sơn đến đôi hoa tai cách điệu từ họa tiết gạch Bát Tràng xưa.

“Chúng tôi không chỉ bán trang sức. Chúng tôi kể những câu chuyện - về nghề, về quê hương, về ký ức,” nhà sáng lập Nguyễn Đức Anh chia sẻ với Tạp chí Văn hoá & Phát triển.

Phụ kiện khảm trai - Mun Artisan

“Hỡi cô thắt cái bao xanh

Có về Chuôn Ngọ với anh thì về

Chuôn Ngọ có cây bồ đề

Có sông tắm mát có nghề khảm khay.”

Câu ca xưa gợi nhắc về Chuôn Ngọ - một trong những cái nôi của nghệ thuật khảm trai, hay khảm xà cừ tại Việt Nam. Trong mỹ thuật Á Đông, khảm xà cừ là kỹ nghệ tinh tế bậc nhất. Vỏ trai, vỏ ốc sau khi được xử lý, cắt mỏng và mài nhẵn sẽ được ghép lên bề mặt gỗ hoặc sơn, tạo nên những hoa văn đổi sắc theo từng góc nhìn. Chính hiệu ứng thị giác ấy mang lại vẻ sang trọng đặc trưng của khảm trai.

Lớn lên tại Chuôn Ngọ, Minh Châu - nhà sáng lập Mun Artisan đã sớm nuôi dưỡng tình yêu với nghề truyền thống. Thay vì giữ kỹ thuật này trong những vật phẩm mang tính trưng bày, cô chọn cách đưa khảm trai trở lại đời sống qua những món phụ kiện nhỏ xinh ta mang theo hàng ngày. Đó là những chiếc trâm gỗ mun, dây chuyền mảnh khảm trai hay gương cầm tay nhỏ gọn.

Ở Mun Artisan, mỗi thiết kế đều mang theo một câu chuyện riêng. Nếu ánh xà cừ lấp lánh dễ dàng chinh phục thị hiếu, thì lớp nghĩa phía sau từng món trang sức mới là sợi dây kết nối cảm xúc quý giá giữa thương hiệu và khách hàng.

Hoa giấy thủ công - Crep’Art Hoai

Dù không thuộc nhóm nghề thủ công lâu đời, hoa giấy vẫn xứng đáng được nhắc đến bởi mức độ kỳ công hiếm thấy. Từ một tờ giấy nhún mong manh, người thợ phải kiên nhẫn tạo hình từng nhụy, từng cánh, từng chiếc lá sao cho tất cả đạt đến độ sống động, làm mờ đi ranh giới giữa thật và giả.

Mỗi bông hoa là kết tinh của đôi tay khéo léo và tư duy thẩm mỹ, thể hiện qua cách phối màu, độ cong của cánh hay nhịp chuyển mềm mại của từng lớp giấy. Lê Thị Thu Hoài - người sáng lập Crep’Art Hoai là một trong những cá nhân đang bền bỉ theo đuổi bộ môn này với tinh thần nghiêm cẩn của một người làm nghề.

Tại Crep’Art Hoai, đài sen giấy là thiết kế được yêu thích hơn cả nhờ tính ứng dụng linh hoạt, đặc biệt trong mùa lễ Tết. Chúng có thể hiện diện trong không gian sống như một điểm nhấn trang trí, hoặc theo chân người dùng xuống phố như một phụ kiện chụp ảnh. Ở một cách rất riêng, hoa giấy nhắc ta rằng vẻ đẹp đôi khi không nằm ở sự vĩnh cửu, mà ở khoảnh khắc được nâng niu và tạo tác bằng tất cả sự tinh tế.

Đọc thêm: Đẹp từ “đầu” tới “chân” với 5 món phụ kiện mùa Xuân Hè 2026