Phiên tòa trộm túi xách CHANEL tại Hong Kong: hé lộ quy trình tiêu hủy hàng xa xỉ ít được biết đến

CHANEL, một trong những thương hiệu thời trang xa xỉ nổi tiếng nhất thế giới, đang trở thành tâm điểm của một vụ án hình sự kéo dài nhiều năm, sau khi hai cựu nhân viên kho bị cáo buộc đánh cắp hàng trăm sản phẩm cao cấp vốn được chỉ định để tiêu huỷ.

Tuy nhiên, điều thu hút sự chú ý không chỉ nằm ở cáo buộc trộm cắp. Những lời khai tại toà còn hé lộ một thông lệ ít được biết đến của ngành hàng xa xỉ, đó là tiêu huỷ những sản phẩm không bán được để duy trì tính độc quyền.

Nhiều năm qua, các thương hiệu xa xỉ đã xây dựng giá trị dựa trên sự khan hiếm và khả năng tiếp cận có chọn lọc. Chính chiến lược này giúp họ duy trì mức giá cao, đồng thời bảo vệ hình ảnh thương hiệu trong mắt người tiêu dùng.

Khi một sản phẩm không đạt doanh số như kỳ vọng hoặc được thay thế bởi bộ sưu tập mới, một số doanh nghiệp lựa chọn loại bỏ hoàn toàn sản phẩm khỏi thị trường. Mục tiêu là ngăn hàng hoá xuất hiện tại các nhà bán lẻ giảm giá hoặc trên thị trường xám - kênh phân phối các sản phẩm chính hãng nằm ngoài hệ thống được uỷ quyền với mức giá thấp hơn - từ đó hạn chế nguy cơ làm suy giảm giá trị cảm nhận của thương hiệu.

Những thông tin được công bố từ phiên toà xuất hiện trong bối cảnh ngành hàng xa xỉ đang chịu áp lực ngày càng lớn từ người tiêu dùng và các tổ chức môi trường liên quan đến phát triển bền vững, tình trạng lãng phí tài nguyên và cách xử lý những sản phẩm không tiêu thụ được.

Vì vậy, vụ việc không chỉ dừng lại ở một vụ án hình sự, mà còn mở ra cuộc thảo luận rộng hơn về cách các thương hiệu xa xỉ cân bằng giữa việc bảo vệ tính độc quyền, với những kỳ vọng về trách nhiệm môi trường và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Cựu nhân viên CHANEL bị cáo buộc đánh cắp hơn 700 sản phẩm

Hai cựu nhân viên làm việc tại kho Goodman Interlink của Chanel ở khu vực Tsing Yi, Hong Kong đang bị đưa ra xét xử với cáo buộc đánh cắp hơn 700 sản phẩm xa xỉ vốn đã được đưa vào quy trình tiêu huỷ nội bộ của thương hiệu.

Theo thông tin được công bố tại toà, số hàng hoá liên quan bao gồm hơn 600 túi xách, 123 ví da, một số món trang sức và một đôi giày.

Hai bị cáo là một cựu giám sát kho phụ trách bộ phận nhập khẩu và một cựu nhân viên kho. Cả hai đều đã rời công ty từ năm 2011.

Bên công tố cho rằng hai người đã phối hợp cùng hai nhân viên kho khác để đưa các sản phẩm ra khỏi quy trình tiêu huỷ của CHANEL. Nhóm này bị bắt giữ vào tháng 1/2017 sau khi ban quản lý phối hợp với cảnh sát phát hiện họ bị nghi đang chất số hàng xa xỉ lên một xe tải giao hàng. Cả Ng Yiu-lun và Cheung Ka-wai đều phủ nhận các cáo buộc và tuyên bố không nhận tội. Hiện vụ án vẫn đang ở giai đoạn xét xử ban đầu.

Cuộc điều tra bắt đầu khi ban quản lý CHANEL nhận thấy các nhân viên kho thường xuyên làm thêm giờ. Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng những sản phẩm đã được chỉ định tiêu huỷ có thể đã bị đưa ra ngoài để bán lại.

Qua hệ thống camera giám sát (CCTV), ban quản lý được cho là đã phát hiện các nhân viên đưa những sản phẩm lẽ ra phải được cắt huỷ, vào các thùng carton rồi cất giấu tại một khu vực ít người qua lại ở tầng 23 của nhà kho.

Để ngăn các thùng hàng bị di chuyển, ban quản lý tạm thời điều chuyển những nhân viên liên quan xuống làm việc ở tầng 5, đồng thời tiếp tục theo dõi khu vực lưu trữ. Vài ngày sau, một trong các nhân viên bị cáo buộc quay trở lại để niêm phong các thùng carton trước khi lực lượng chức năng vào cuộc.

Theo các bằng chứng được trình bày trước tòa, cứ sau mỗi sáu tháng, CHANEL tiêu hủy khoảng 10.000 đến 20.000 sản phẩm đã lỗi thời. Đây là một phần trong chiến lược quản lý hàng tồn kho được áp dụng trên phạm vi toàn cầu của hãng.

Quy trình tiêu hủy được triển khai qua nhiều bước kiểm soát. Trước khi hàng hóa được xử lý, quản lý kho sẽ đối chiếu số lượng tồn kho, sau đó bộ phận kiểm định xác nhận từng sản phẩm. Tiếp đó, các mặt hàng được vận chuyển từ tầng 23 của nhà kho xuống khu vực cắt hủy ở tầng 5.

Theo lời khai tại tòa, việc sử dụng thang máy để vận chuyển hàng hóa giữa hai tầng được kiểm soát chặt chẽ. Người sử dụng phải có mã bảo mật và chìa khóa truy cập. Bên công tố cho rằng quyền kiểm soát hệ thống này thuộc về cựu giám sát kho, một trong hai bị cáo đang bị xét xử.

CHANEL hiện vẫn là một trong những thương hiệu xa xỉ có mức giá cao nhất thế giới. Mẫu túi Classic Flap Bag biểu tượng của hãng có giá bán lẻ khoảng 5.500 USD, còn các phiên bản cỡ lớn hoặc phiên bản giới hạn có thể được bán với mức giá vượt 12.000 USD.

Vì sao các thương hiệu xa xỉ tiêu hủy hàng tồn kho thay vì bán giảm giá?

Việc tiêu hủy những sản phẩm không bán được từ lâu đã trở thành một thông lệ trong ngành thời trang xa xỉ. Mục tiêu của các thương hiệu là ngăn lượng hàng dư thừa xuất hiện trên thị trường thứ cấp, với mức giá thấp hơn có thể làm suy giảm giá trị và tính độc quyền mà họ dày công xây dựng.

Các doanh nghiệp xa xỉ cho rằng việc kiểm soát chặt chẽ hàng tồn kho là cách bảo vệ giá trị thương hiệu, tài sản sở hữu trí tuệ và hạn chế nguy cơ hàng giả xuất hiện trên thị trường. Ở chiều ngược lại, nhiều chuyên gia và tổ chức môi trường nhận định việc tiêu hủy những sản phẩm vẫn còn giá trị sử dụng tạo ra sự lãng phí không cần thiết, đồng thời đi ngược với các cam kết phát triển bền vững mà nhiều thương hiệu đã công bố.

Trong những năm gần đây, thông lệ này ngày càng trở thành tâm điểm tranh luận khi người tiêu dùng đặt câu hỏi về lượng chất thải phát sinh từ việc tiêu hủy những sản phẩm còn nguyên giá trị.

Năm 2018, Burberry từng hứng chịu làn sóng chỉ trích sau khi tiết lộ đã tiêu hủy khoảng 38 triệu USD quần áo, phụ kiện và mỹ phẩm chưa bán được. Trước phản ứng của dư luận, thương hiệu tuyên bố chấm dứt hoạt động này và chuyển sang các giải pháp như tái sử dụng, sửa chữa, quyên góp hoặc tái chế sản phẩm.

Đến năm 2021, Coach cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều khi một video trên TikTok ghi lại cảnh nhân viên cắt hỏng các túi xách trước khi đem bỏ. Sau đó, hãng cho biết sẽ ngừng tiêu hủy những sản phẩm trả lại bị hư hỏng hoặc không thể bán, đồng thời triển khai chương trình sửa chữa và bán lại mang tên (Re)Loved.

Thông lệ này cũng không chỉ xuất hiện ở các thương hiệu xa xỉ. Nhiều nhà bán lẻ phổ thông như H&M, Zara, Urban Outfitters và Nike từng bị phát hiện tiêu hủy hàng tồn kho. Trước sức ép từ dư luận, nhiều doanh nghiệp đã mở rộng các chương trình bán lại, cho thuê, sửa chữa và tái chế như một phần trong chiến lược phát triển bền vững.

Các cơ quan quản lý cũng bắt đầu siết chặt quy định đối với hoạt động tiêu hủy hàng tồn. Một bước ngoặt đáng chú ý là Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua các quy định mới trong khuôn khổ Quy định Thiết kế sinh thái cho Sản phẩm Bền vững (Ecodesign for Sustainable Products Regulation - ESPR). Có hiệu lực từ ngày 18/7/2024, khung pháp lý này cấm các doanh nghiệp lớn tiêu hủy quần áo, giày dép và phụ kiện chưa bán được.

Bên cạnh lệnh cấm, quy định mới cũng yêu cầu doanh nghiệp minh bạch hơn trong việc quản lý hàng tồn kho, bao gồm công bố khối lượng sản phẩm bị loại bỏ. Đây được xem là bước đi nhằm thúc đẩy các thương hiệu ưu tiên các giải pháp như tái sử dụng, tái chế hoặc quyên góp thay vì tiêu hủy.

Theo Alexandra Krystal, Senior Marketing Manager và Social Director của StyleDemocracy, một trong những lý do được đưa ra để bảo vệ việc tiêu hủy sản phẩm là ngăn chặn nguy cơ bị sao chép và bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ của thương hiệu.

Nếu những sản phẩm được bán với giá quá thấp rơi vào tay các đối tượng không phù hợp, chúng có thể dễ dàng bị sao chép.

Dù vậy, bà cũng cho rằng việc đốt hoặc tiêu hủy quần áo gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt khi ngành thời trang vốn đã tạo ra lượng lớn rác thải dệt may và quần áo bị chôn lấp mỗi năm.

Những lời khai tại phiên tòa liên quan đến Chanel ở Hong Kong vừa qua đã mang đến cái nhìn hiếm hoi về cách các thương hiệu xa xỉ quản lý hàng tồn kho, một quy trình vốn rất ít được công khai. Dù vụ án tập trung vào cáo buộc nhân viên đánh cắp hàng hóa trước khi tiêu hủy, những thông tin được tiết lộ cũng góp phần làm rõ một trong những thông lệ gây nhiều tranh cãi nhất của ngành thời trang.

Ngành xa xỉ tìm vòng đời mới cho sản phẩm

Khi áp lực từ người tiêu dùng, các quy định pháp lý và mục tiêu phát triển bền vững ngày càng gia tăng, các thương hiệu xa xỉ buộc phải thay đổi cách quản lý hàng tồn kho. Thay cho việc phụ thuộc vào hoạt động tiêu hủy để duy trì tính độc quyền, nhiều doanh nghiệp đang tìm kiếm những mô hình mới giúp kéo dài vòng đời của sản phẩm.

Một trong những hướng đi được ưu tiên là tối ưu hóa hoạt động sản xuất ngay từ đầu. Các thương hiệu ngày càng ứng dụng thuật toán dự báo nhu cầu để nâng cao độ chính xác trong kế hoạch sản xuất, qua đó hạn chế lượng hàng tồn phát sinh.

Song song với đó, mô hình đặt trước (pre-order) cũng được áp dụng cho các sản phẩm độc quyền hoặc phiên bản giới hạn. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chỉ sản xuất theo số lượng khách hàng đã đặt mua, từ đó giảm đáng kể nguy cơ dư thừa hàng hóa.

Khi sản phẩm bước vào giai đoạn cuối vòng đời, “upcycling” đang trở thành một xu hướng được nhiều thương hiệu quan tâm. Những chất liệu hoặc chi tiết từ các bộ sưu tập cũ được tháo rời và tái sử dụng để tạo nên các thiết kế mới. Cách làm này vừa góp phần giảm lãng phí, vừa biến mục tiêu phát triển bền vững thành động lực cho quá trình sáng tạo.

Bên cạnh đó, một số thương hiệu cũng tổ chức các đợt bán hàng riêng tư với phạm vi giới hạn, chỉ dành cho nhân viên hoặc nhóm khách hàng thân thiết. Nhờ vậy, doanh nghiệp vẫn có thể giải quyết lượng hàng tồn mà không làm ảnh hưởng đến hình ảnh độc quyền hay hệ thống giá bán chính thức.

Trong bối cảnh những vụ việc như phiên tòa liên quan đến CHANEL cùng các quy định mới tại châu Âu đang làm thay đổi cách nhìn về hàng tồn kho, ngành thời trang xa xỉ được cho là đang bước vào một giai đoạn chuyển mình. Tính độc quyền vẫn là nền tảng của ngành, nhưng trong tương lai, giá trị của một thương hiệu sẽ ngày càng gắn với khả năng quản lý vòng đời sản phẩm theo hướng bền vững và có trách nhiệm hơn.