Looksmaxxing: Hệ lụy của phương cách làm đẹp cực đoan trên mạng xã hội

Trong vài năm gần đây, những cụm từ lạ như “looksmaxxing”, “mogging” hay “chad” - những thuật ngữ vui vẻ xoay quanh việc cải thiện ngoại hình xuất hiện hàng loạt trên các nền tảng mạng xã hội. Nhưng thực tế, đằng sau những từ này là cả một hệ tư tưởng phức tạp và đôi khi khá cực đoan.

“Looksmaxxing” về cơ bản có nghĩa là tối ưu hóa ngoại hình của bản thân để trở nên hấp dẫn hơn. Ở mức đơn giản nhất, nó có thể chỉ là chăm sóc da, tập gym hay thay đổi phong cách ăn mặc. Nếu dừng lại ở đây, looksmaxxing không có gì đáng lo ngại. Thậm chí, nó còn giống với những gì ngành thời trang và làm đẹp vẫn luôn khuyến khích: trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Nhưng vấn đề bắt đầu khi khái niệm này không còn đơn thuần là self-improvement (cải thiện bản thân), mà trở thành một hệ thống niềm tin về giá trị con người - nơi ngoại hình được xem như yếu tố quyết định gần như toàn bộ thành công trong cuộc sống.

Nguồn gốc của looksmaxxing: Từ những góc tối của internet

Để hiểu rõ hơn về looksmaxxing, cần quay lại nơi nó bắt đầu: Các diễn đàn ẩn danh trên internet, đặc biệt là 4chan. Đây là nơi hình thành nhiều cộng đồng có tư tưởng cực đoan, trong đó có nhóm incel - viết tắt của “involuntary celibate” (những người đàn ông tin rằng họ không thể có quan hệ tình cảm vì ngoại hình kém hấp dẫn).

Trong những cộng đồng này, looksmaxxing là “chiến lược sinh tồn”. Họ tin rằng thế giới vận hành dựa trên một hệ thống phân cấp ngoại hình rất rõ ràng: Những người hấp dẫn (thường được gọi là “chad”) sẽ có mọi lợi thế, còn những người kém hấp dẫn sẽ bị loại bỏ khỏi các cơ hội tình cảm và xã hội.

Từ đó, looksmaxxing được chia thành nhiều cấp độ. Ở mức “nhẹ”, nó bao gồm những thay đổi phổ biến như cắt tóc, chăm sóc da hay tập thể dục. Nhưng ở mức “cực đoan”, nó có thể bao gồm phẫu thuật thẩm mỹ, can thiệp vào cấu trúc xương mặt, thậm chí là những phương pháp nguy hiểm không được kiểm chứng.

Quan trọng hơn, looksmaxxing trong các cộng đồng này gắn liền với những khái niệm như “blackpill” - niềm tin rằng số phận của một người gần như đã được định đoạt bởi ngoại hình và mọi nỗ lực khác đều vô nghĩa.

Một trong những điều khiến looksmaxxing trở nên đáng chú ý là cách nó lan rộng ra ngoài các cộng đồng nhỏ. Đó là khi khi ngôn ngữ "incel" trở thành meme đại chúng. Ban đầu, những thuật ngữ này chỉ xuất hiện trên các diễn đàn nhỏ. Nhưng theo thời gian, chúng bắt đầu được các streamer, TikToker và người dùng mạng xã hội sử dụng, đôi khi với mục đích hài hước.

Các hậu tố như “-maxxing” hay “-pilled” nhanh chóng trở thành một dạng meme. Người ta có thể nói “gymmaxxing” (tập gym), “sleepmaxxing” (ngủ đủ giấc), hay thậm chí “staymaxxing” (ở nhà) như một cách nói vui. Điều này khiến looksmaxxing dần trở nên “bình thường hóa” trong văn hóa internet.

Vấn đề nằm ở chỗ: khi một khái niệm được sử dụng như meme, nguồn gốc và ý nghĩa ban đầu của nó thường bị lãng quên. Nhiều người dùng những từ này mà không biết rằng chúng xuất phát từ những cộng đồng có tư tưởng tiêu cực, thậm chí mang tính phân biệt giới tính. Theo nhà ngôn ngữ học Adam Aleksic, đây là cách ngôn ngữ internet vận hành: Một thuật ngữ có thể bắt đầu từ một nhóm nhỏ, sau đó lan ra mainstream thông qua meme, và cuối cùng trở thành một phần của văn hóa đại chúng.

Hệ lụy của looksmaxxing: Khi ngoại hình trở thành thước đo giá trị con người

Điểm đáng lo ngại nhất của looksmaxxing nằm ở hệ tư tưởng phía sau nó. Trong nhiều cộng đồng, looksmaxxing đi kèm với niềm tin rằng giá trị của một người (đặc biệt là nam giới) gần như hoàn toàn phụ thuộc vào ngoại hình. Điều này dẫn đến một số hệ quả tiêu cực.

Thứ nhất là áp lực ngoại hình cực đoan. Khi tiêu chuẩn “đẹp” được định nghĩa một cách cứng nhắc (ví dụ: cấu trúc xương hàm, tỷ lệ khuôn mặt), nhiều người bắt đầu cảm thấy mình không bao giờ đủ tốt, dù đã cố gắng cải thiện bản thân.

Thứ hai là sự lan rộng của những tư tưởng bi quan. Nếu một người tin rằng ngoại hình quyết định tất cả, họ có thể dễ dàng rơi vào trạng thái mất động lực, hoặc thậm chí phát triển thái độ tiêu cực với xã hội và các mối quan hệ.

Thứ ba là vấn đề về giới. Một số thuật ngữ trong cộng đồng này mang tính xúc phạm phụ nữ, phản ánh một cách nhìn méo mó về quan hệ giữa nam và nữ. Khi những từ này được sử dụng rộng rãi, ngay cả dưới dạng meme, chúng vẫn có thể góp phần bình thường hóa những định kiến tiêu cực.

Mạng xã hội càng khiến cho hệ tư tưởng độc hại dưới dạng "self-improvement" (cải thiện bản thân) được chia sẻ rộng khắp. Các nền tảng như TikTok hay Instagram hoạt động dựa trên thuật toán và thuật toán thường ưu tiên những nội dung gây chú ý, bao gồm cả những nội dung cực đoan hoặc gây tranh cãi. Điều này tạo ra thuật toán thúc đẩy những video về “biến đổi ngoại hình”, “trước và sau” hay “tips để trở nên hấp dẫn hơn” dễ dàng lan truyền. Ở mức độ nhất định, những nội dung này có thể truyền cảm hứng. Nhưng khi chúng đi kèm với những thông điệp cực đoan, chúng cũng có thể gây ra áp lực không cần thiết cho người xem, đặc biệt là giới trẻ.

Có thể nhận định rõ ràng rằng Internet hiện nay không có một “thước đo cho sự tử tế”. Nội dung nào thu hút nhiều tương tác hơn sẽ được lan truyền mạnh hơn, bất kể nó tích cực hay tiêu cực.

Nhìn một cách công bằng, looksmaxxing không hoàn toàn tiêu cực. Ở mức độ cơ bản, việc chăm sóc ngoại hình và cải thiện bản thân là điều hoàn toàn bình thường. Ngành thời trang, làm đẹp và thể thao đều dựa trên ý tưởng này.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở việc phân biệt giữa cải thiện bản thân lành mạnh và một hệ tư tưởng cực đoan. Khi việc “trở nên đẹp hơn” trở thành áp lực phải đạt đến một tiêu chuẩn không thực tế, hoặc khi giá trị con người bị thu gọn chỉ còn ngoại hình, looksmaxxing không còn là một xu hướng tích cực nữa.

Điều quan trọng nhất có lẽ là cách mỗi người tiếp cận khái niệm này. Thay vì xem ngoại hình là yếu tố quyết định tất cả, chúng ta có thể nhìn nhận nó như một phần trong nhiều yếu tố tạo nên giá trị của một cá nhân.

Trong một thế giới ngày càng bị chi phối bởi hình ảnh và mạng xã hội, việc hiểu rõ nguồn gốc và ý nghĩa của những khái niệm như looksmaxxing không chỉ giúp chúng ta tránh được những ảnh hưởng tiêu cực, mà còn giúp mỗi người xây dựng một cách nhìn cân bằng hơn về bản thân và những người xung quanh. Quan trọng hơn, không có gì quý giá hơn là sức khỏe của bản thân, và việc đánh đổi sức khỏe để trở nên "đẹp hơn" sẽ luôn đi kèm những hệ lụy, rủi ro không thể lường trước.

Tham khảo: DazedDigital