Một thế kỷ trôi qua, vì sao Zendaya vẫn chọn tóc bob?

Zendaya lần nữa trở thành tâm điểm truyền thông khi xuất hiện trong chuỗi sự kiện quảng bá cho The Odyssey với mái tóc bob xoăn tự nhiên kết hợp cùng chiếc đầm Alberta Ferretti đính kim loại mang tinh thần Hy Lạp cổ đại. Đây không phải lần đầu tiên nàng “tắc kè hoa” Hollywood tìm đến kiểu tóc này. Từ hình ảnh tay vợt Tashi đầy bản lĩnh với mái tóc bob uốn sóng màu caramel trong Challengers đến những lần sải bước trên thảm đỏ lớn nhỏ, cô liên tục biến hóa cùng bob để kiểu tóc này diễn giải từng dấu mốc sự nghiệp.

Thế nhưng hành trình của bob không bắt đầu từ Zendaya. Tròn 100 năm kể từ khi bùng nổ thành hiện tượng văn hóa toàn cầu, tại sao kiểu tóc cắt ngang cằm này vẫn giữ nguyên sức hút?

Nhát kéo phá vỡ chuẩn mực

Ở xã hội phương Tây đầu thế kỷ XX, chuẩn mực vẻ đẹp của người phụ nữ luôn gắn liền với mái tóc dài bồng bềnh hoặc được búi cao cầu kỳ. Tóc dài là hiện thân cho sự đoan trang, nữ tính và là “chiếc gông vô hình” gắn với sự phụ thuộc vào nam giới. Đến năm 1914, sự bùng nổ của Thế chiến thứ nhất và phong trào đòi quyền bầu cử cho phụ nữ đã thay đổi tất cả. Khi nữ giới bước ra khỏi căn bếp để tham gia vào lực lượng lao động, làm việc tại các nhà máy, xưởng đóng tàu hay bệnh viện dã chiến, mái tóc dài rườm rà trở nên bất tiện và thậm chí gây nguy hiểm. Tóc bob ra đời như giải pháp thực tế nhưng ngay lập tức châm ngòi cho cuộc tranh cãi gay gắt về nữ tính và quyền tự quyết.

Trong truyện ngắn châm biếm Bernice Bobs Her Hair (1920), F. Scott Fitzgerald kể về Bernice, cô gái trẻ quyết định cắt bỏ mái tóc dài để làm mới bản thân, nhưng ngay lập tức phải đối mặt với những ánh nhìn soi xét từ xã hội. Bảy năm sau, nữ danh ca opera Mary Garden vẫn phải công khai bảo vệ quyết định cắt tóc ngắn của mình trước dư luận. Đáp lại những chỉ trích, bà tuyên bố: “Tóc dài thuộc về thời kỳ phụ nữ bất lực còn tóc bob thuộc về kỷ nguyên của tự do, sự bộc trực và tiến bộ”.

Nhà tạo mẫu tóc Antoine de Paris được xem là người đầu tiên đưa bob trở thành xu hướng vào thập niên 1910. Không lâu sau, Coco Chanel xuất hiện với mái tóc bob vào năm 1917, góp phần đưa kiểu tóc này trở thành biểu tượng của người phụ nữ độc lập, sẵn sàng phá bỏ những khuôn mẫu cũ. Đến những năm 1920-1930, bob thực sự bùng nổ cùng thế hệ flappers - những cô gái trẻ theo đuổi lối sống tự do với váy hạ eo, điệu nhảy Charleston và mái tóc cắt ngắn phóng khoáng. Louise Brooks với kiểu bob cắt ngang cằm cùng phần mái bằng sắc sảo, Josephine Baker với kiểu Eton crop ôm sát gò má hay Anna May Wong với dáng bob nhấn hình chữ V ở gáy đã đưa bob vượt khỏi phạm vi xu hướng làm đẹp để trở thành tuyên ngôn tự do của kỷ nguyên mới. Nhà tạo mẫu tóc huyền thoại Guido Palau cho biết:

Cắt bỏ mái tóc đồng nghĩa với từ chối những chuẩn mực đã tồn tại hàng trăm năm. Ngay cả ngày nay, khi một người phụ nữ quyết định xuống tóc với dáng bob thì đó vẫn là một tuyên ngôn lớn.

Tóc bob kể chuyện thời đại

Mái tóc bob là tấm gương phản chiếu chính xác những chuyển biến về xã hội, kinh tế và vị thế của người phụ nữ qua từng thời kỳ. Khi Thế chiến thứ hai bùng nổ, phiên bản Victory Bob (hay Fighting Bob) ra đời với độ dài ngang cằm cùng những lọn sóng mềm mại, vừa giúp phụ nữ dễ dàng giấu tóc dưới khăn trùm đầu hoặc mũ bảo hộ khi làm việc trong nhà máy vừa giữ được vẻ thanh lịch, quyến rũ. Đến thập niên 1960, nhà tạo mẫu tóc người Anh Vidal Sassoon viết lại lịch sử của bob. Ông loại bỏ những lọn tóc uốn sấy phồng cầu kỳ để thay bằng các đường cắt hình học sắc nét mang tên Five-point haircut. Được Mary Quant và Grace Coddington lăng xê, kiểu tóc này nhanh chóng trở thành xu hướng, mang đến vẻ ngoài gọn gàng, sắc sảo, đáp ứng nhịp sống năng động của thế hệ phụ nữ độc lập hơn, bận rộn hơn, không còn muốn dành hàng giờ trong salon mỗi tuần.

Những năm 1980, bob bước vào thế giới của quyền lực. Khi ngày càng nhiều phụ nữ đảm nhận các vị trí lãnh đạo trong doanh nghiệp, thời trang power dressing với cầu vai lớn và suit may đo lên ngôi. Bob cũng trở nên mạnh mẽ hơn. Kiểu tóc được định hình với độ phồng lớn cùng xịt ghim tạo kiểu, phản chiếu tinh thần mạnh mẽ, tự tin của người phụ nữ thời đại mới. Từ mái tóc bob bạch kim đầy nổi loạn của Debbie Harry, mái tóc xoăn bồng bềnh của Whitney Houston đến kiểu bob bất đối xứng biểu tượng của nhóm nhạc Salt-N-Pepa, mỗi biến thể đều thể hiện một sắc thái khác nhau của cá tính và quyền lực.

Bước sang thập niên 1990, bob tiếp tục phân hóa thành nhiều phiên bản đối lập. Một bên là những đường cắt sắc nét gắn với hình ảnh quyền lực của Anna Wintour, Naomi Campbell hay Linda Evangelista; bên kia là những biến tấu mềm mại hơn như kiểu tóc “The Rachel” của Jennifer Aniston trong Friends hay các phiên bản bob sáng tạo của Erika Alexander trong Living Single.

Đọc thêm: Câu chuyện đằng sau mái tóc Bob huyền thoại của “bà đầm thép” Anna Wintour

Trong kỷ nguyên kỹ thuật số và mạng xã hội, tóc bob trở thành sân chơi cho sáng tạo cá nhân. Instagram, TikTok hay Pinterest liên tục đưa hàng nghìn biến thể bob đến gần hơn với công chúng, từ French Bob, Italian Bob, Butterfly Bob, Bubble Bob đến Boy Bob, mỗi phiên bản đều thể hiện cá tính riêng của người mang. Nhà tạo mẫu tóc Vernon François nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch từ những kiểu bob thẳng, cắt chuẩn xác sang những phiên bản mới tôn vinh nét đẹp hiện đại và tự nhiên”.

Trong khi nhiều xu hướng làm đẹp đến rồi đi, bob liên tục trở lại với những diện mạo mới và những tên gọi mới. Dù được cắt thẳng sắc sảo, uốn lượn mềm mại, xoăn bồng bềnh hay kết hợp cùng những kỹ thuật tạo kiểu hiện đại, bob vẫn luôn trao cho người phụ nữ quyền lựa chọn cách họ muốn được nhìn thấy. Mỗi lần tái sinh, kiểu tóc này không lặp lại quá khứ mà ghi dấu cùng những cách nhìn mới về vẻ đẹp, bản sắc và sự tự do.

Đọc thêm: Italian Bob – Gương mặt bạn có hợp với kiểu tóc bước ra từ phim Ý?