Một nhà thiết kế với tinh thần punk và niềm tin rằng mỗi thế hệ cần tìm thấy tiếng nói riêng.
Trong thời trang, một nhà thiết kế có thể để lại dấu ấn qua những bộ sưu tập mang tính biểu tượng, một ngôn ngữ thẩm mỹ dễ nhận diện hay những cuộc cách mạng trên sàn diễn. Với Walter Van Beirendonck, di sản ấy còn được tiếp nối trong giảng đường. Gần bốn thập kỷ giảng dạy tại Royal Academy of Fine Arts Antwerp, nhà thiết kế người Bỉ đã góp phần định hình tư duy sáng tạo của nhiều thế hệ sinh viên, khuyến khích họ tìm kiếm và phát triển tiếng nói riêng.
Một cuộc nổi loạn mang tên thời trang
Sinh năm 1957 tại Bỉ, Walter Van Beirendonck tốt nghiệp khoa Thời trang của Royal Academy of Fine Arts Antwerp năm 1980. Ba năm sau, ông ra mắt bộ sưu tập đầu tiên dưới tên riêng. Đến năm 1986, ông cùng Dries Van Noten, Ann Demeulemeester, Dirk Bikkembergs, Dirk Van Saene và Marina Yee tạo nên Antwerp Six - nhóm sáu nhà thiết kế góp phần đưa thời trang Bỉ trở thành một hiện tượng trên bản đồ thời trang quốc tế.

Nếu những thành viên khác của Antwerp Six thường được nhắc đến với sự tối giản, kỹ thuật cắt may hay những thử nghiệm về hình dáng. Van Beirendonck lại xây dựng một thế giới thị giác đầy màu sắc và có phần siêu thực. Trang phục của ông kết hợp hình in đồ họa, khẩu hiệu, phom dáng phóng đại cùng những nhân vật kỳ dị, đôi khi mang dáng dấp của người ngoài hành tinh hoặc những sinh vật bước ra từ truyện tranh.
Trong những năm 1990, với dòng thời trang thử nghiệm W.&L.T. (Wild & Lethal Trash), Van Beirendonck đưa lên trang phục những thông điệp về tình dục an toàn, bản dạng giới và các vấn đề xã hội. Các bộ sưu tập như Killer / Astral / Travel / 4 D-Hi-D Xuân Hè 1996 hay Welcome Little Stranger Xuân Hè 1997 đôi khi hài hước, đôi khi khiêu khích và giàu tính tưởng tượng cho thấy cách ông thích sử dụng thời trang như một cách kể chuyện.
Tôi không nghĩ thời trang có đủ sức mạnh để tạo ra những thay đổi về mặt chính trị, bởi vẫn tồn tại những thế lực lớn hơn chúng ta rất nhiều. Nhưng chúng ta có thể góp phần làm thế giới đẹp đẽ hơn và cất lên tiếng nói trước những vấn đề của thời đại. Tôi tin rằng người làm sáng tạo cũng cần thể hiện sự quan tâm đến thế giới, vượt ra ngoài những mối bận tâm thuần túy về thẩm mỹ.
Ở Van Beirendonck, màu sắc rực rỡ và những hình tượng có phần ngộ nghĩnh thường đi cùng các chủ đề nghiêm túc. Sexclown Xuân Hè 2008 và W:A.R. - WALTER: ABOUT RIGHTS Thu Đông 2020-2021 tiếp tục khai thác khả năng truyền tải thông điệp của trang phục. Gần đây, bộ sưu tập SCARE the CROW | SCARECROW Thu Đông 2026-2027 lấy cảm hứng từ nghệ thuật Art Brut và Outsider Art, đặc biệt là những tác phẩm của nghệ sĩ André Robillard. Những chi tiết mô-đun, dây đai và hình tượng Puk Puk quen thuộc một lần nữa xuất hiện trong một thế giới vừa kỳ quặc vừa giàu tính biểu đạt.
Từ người học trò đến người thầy
Năm 1985, chỉ 5 năm sau khi tốt nghiệp, Van Beirendonck trở lại Royal Academy of Fine Arts Antwerp với vai trò giảng viên. Ông từng chia sẻ rằng mình bắt đầu đứng lớp khi tuổi đời gần bằng các sinh viên và không nghĩ mình sẽ gắn bó với công việc này. Năm 2007, ông trở thành Trưởng khoa Thời trang và giữ vị trí này đến năm 2022.
Khi còn là sinh viên, ông từng chịu ảnh hưởng từ những quy tắc khá nghiêm ngặt về trang phục và phép ứng xử do các giảng viên như Mary Prijot đặt ra. Sau này, chính Van Beirendonck lại khuyến khích sinh viên chất vấn những quy chuẩn, đào sâu nghiên cứu và phát triển bản sắc sáng tạo riêng. Trong một cuộc phỏng vấn với Dazed năm 2015, ông nhấn mạnh rằng bản sắc và dấu ấn sáng tạo của mỗi sinh viên là điều quan trọng nhất.
Ngành công nghiệp thời trang cần những luồng gió mới. Chúng ta phải làm mọi thứ có thể để ưu tiên sự sáng tạo trong giáo dục thời trang. Đó là điều giúp ngành công nghiệp này phát triển.
Dấu ấn của ông có thể nhìn thấy qua nhiều thế hệ sinh viên của Antwerp Academy. Demna Gvasalia, người sau này trở thành Giám đốc sáng tạo của Balenciaga cũng từng theo học tại đây trong thời gian Van Beirendonck giảng dạy. Nhà thiết kế Glenn Martens cũng là một cựu sinh viên của trường. Những cái tên này đi theo các hướng thẩm mỹ rất khác nhau, nhưng cùng cho thấy khả năng nuôi dưỡng những cá tính sáng tạo độc lập của môi trường đào tạo Antwerp.
“Demna học trên tôi vài khóa, còn tôi từng làm người mẫu thử đồ cho anh ấy”, Martens bật cười kể lại. “Ngay từ năm đầu tiên ở trường, Demna đã luôn là ngôi sao của học viện. Walter [Van Beirendonck] thực sự rất ấn tượng với anh ấy.

Mối liên hệ của Van Beirendonck với các thế hệ nhà thiết kế trẻ còn vượt ra ngoài giảng đường. Raf Simons từng thực tập tại studio của ông vào đầu những năm 1990, khi vẫn đang theo đuổi thiết kế công nghiệp và nội thất. Trong thời gian làm việc, Simons dần quan tâm đến thời trang và sau đó quyết định phát triển bộ sưu tập riêng. Nhà thiết kế Craig Green cũng từng là thực tập sinh tại studio của Van Beirendonck. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy ảnh hưởng của ông trong việc nhận ra, khuyến khích và khơi mở những hướng đi riêng trong thực hành sáng tạo của mỗi nhà thiết kế.
Bốn thập kỷ của một thế giới vẫn đang thức giấc
Tháng 6 năm 2026, Van Beirendonck kỷ niệm 40 năm thương hiệu tại Antwerp bằng sự kiện 40 Years of Dreaming the World Awake. Buổi trình diễn hồi tưởng giới thiệu 80 thiết kế đại diện cho 80 mùa bộ sưu tập, bắt đầu từ những sáng tạo đầu tiên của ông vào năm 1986, trước khi khép lại bằng bộ sưu tập Xuân Hè 2027.
Cũng trong dịp này, triển lãm DRAW THE WORLD AWAKE tại Gallery Sofie Van de Velde giới thiệu 155 bản vẽ của nhà thiết kế. Những phác thảo hé lộ thế giới hình ảnh phía sau các bộ sưu tập, từ trang phục, cách phối đồ đến trang điểm, kiểu tóc và thần thái của người mặc.
Trong cuộc phỏng vấn với AnOther vào tháng 7 năm 2026, khi nhìn lại chặng đường 40 năm, Van Beirendonck nhắc đến những bài học đã định hình sự nghiệp của mình: giữ vững tính độc lập, tìm ra dấu ấn cá nhân và kiên nhẫn với quá trình phát triển nó. Ông cũng tìm kiếm cảm hứng bên ngoài thời trang, từ sân khấu, opera, ballet đến âm nhạc và nghệ thuật thị giác. Sau khi rời vị trí Trưởng khoa tại Antwerp Academy năm 2022, ông tiếp tục tham gia cố vấn cho chương trình Thạc sĩ Thiết kế Thời trang tại Polimoda, Florence.
Thành công không phải là điều bạn có thể dự đoán hay sắp xếp. Nó phụ thuộc vào những người bạn gặp, những tình huống bạn trải qua, những việc bạn làm và cuối cùng bạn sẽ thành công hoặc không thành công. Đó là một hành trình gian nan nhưng bạn phải giữ vững niềm tin.
Ở tuổi gần 70, Van Beirendonck vẫn duy trì hoạt động sáng tạo và dành sự quan tâm đặc biệt cho những thế hệ tiếp theo. Trong một ngành công nghiệp thường xuyên thay đổi bởi xu hướng và những tiêu chuẩn thành công mới, ông vẫn kiên trì với thế giới riêng đã xây dựng từ những ngày đầu. Có lẽ đó cũng là điều đáng nhớ nhất trong cách ông làm nghề và giảng dạy: một người thầy có thể trao cho học trò kỹ thuật, kiến thức và kinh nghiệm, nhưng điều còn lại lâu dài hơn là khả năng tự tìm kiếm, dám thử nghiệm và bảo vệ tiếng nói sáng tạo của chính mình.
Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, câu chuyện của Walter Van Beirendonck gợi mở một cách nhìn khác về vai trò của người thầy trong nghệ thuật. Đôi khi, dấu ấn sâu đậm nhất của một người dẫn dắt không nằm ở việc học trò tiếp tục đi theo con đường của họ, mà ở việc mỗi người đủ tự tin để mở ra một con đường riêng.
Comments
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên bình luận!
Bạn phải đăng nhập để bình luận.