Vì sao Pierpaolo Piccioli rời Balenciaga chỉ sau 16 tháng?

Trong 16 tháng ngắn ngủi tại Balenciaga, Piccioli bị ném vào một nhiệm vụ bất khả thi: một mặt phải duy trì tinh thần văn hóa đường phố trẻ trung, mang tính hiện tượng mà Demna đã dày công xây dựng suốt 10 năm qua (giúp thương hiệu đạt mốc doanh thu 1,5 tỷ euro vào năm 2025); mặt khác, phải khôi phục lại những giá trị cốt lõi, chuẩn mực xa xỉ kinh điển của thời trang Haute Couture di sản.

Cuộc đại tu nhân sự tại Kering đang diễn ra với một tốc độ tàn khốc. Hơn một năm trước, khi Pierpaolo Piccioli rời Valentino sau 25 năm cống hiến để bước chân vào Balenciaga, giới mộ điệu từng kỳ vọng về một kỷ nguyên phục hưng của kỹ nghệ may đo cao cấp. Thế nhưng, vào ngày 5/11, Kering chính thức thông báo sự ra đi của nhà thiết kế người Ý. Một nhiệm kỳ khép lại chóng vánh chỉ sau chưa đầy 16 tháng - trọn vẹn một chu kỳ sáng tạo duy nhất.

Sự chia tay này không đơn thuần là một quyết định nhân sự không phù hợp. Nó phơi bày một phương trình tham lam vô độ mà giới thượng tầng Kering đang áp đặt lên các thương hiệu dưới trướng, đồng thời vén bức màn về một giai đoạn chao đảo và đầy biến động của đế chế xa xỉ này.

Liệu Kering đã quá tham lam?

Trong thông cáo báo chí, Kering không tiếc lời ca ngợi những đóng góp của Piccioli đối với dòng sản phẩm Haute Couture, nhấn mạnh ông đã tái khẳng định nguồn gốc và mang sự am hiểu sâu sắc về kỹ thuật, cấu trúc rập may vào nhà mốt. Nhưng ngay sau đó, CEO Luca de Meo cũng khẳng định mục tiêu của tập đoàn là tiếp tục đưa tinh thần tiên phong, phá cách của Balenciaga tiến xa hơn nữa.

Chính tại đây, sự mâu thuẫn cốt lõi đã lộ diện. Trong 16 tháng ngắn ngủi tại Balenciaga, Piccioli bị ném vào một nhiệm vụ bất khả thi: một mặt phải duy trì tinh thần văn hóa đường phố trẻ trung, mang tính hiện tượng mà Demna đã dày công xây dựng suốt 10 năm qua (giúp thương hiệu đạt mốc doanh thu 1,5 tỷ euro vào năm 2025); mặt khác, phải khôi phục lại những giá trị cốt lõi, chuẩn mực xa xỉ kinh điển của thời trang Haute Couture di sản.

Hồi sinh Haute Couture với một thương hiệu giờ đây chỉ còn được nhớ đến bởi phong cách streetwear, Kering có quá tham lam?

Kering SA muốn có tất cả. Họ muốn giữ lại doanh số khổng lồ từ những đôi sneaker hầm hố, những chiếc áo hoodie mang văn hóa phản loạn (subculture), nhưng đồng thời lại khao khát khoác lên mình sự danh giá, quyền uy của một nhà mốt Haute Couture truyền thống. Làm sao để dung hòa văn hóa đường phố bụi bặm với kỹ nghệ Haute Couture thượng thừa? Làm sao để giữ trọn vẹn sự năng động, thể thao cùng tính thẩm mỹ cổ điển lãng mạn trong cùng một bộ sưu tập? Đây là một bài toán tham lam, một phương trình quá khó để có thể tìm ra điểm cân bằng.

Balenciaga dưới thời Dema vốn mang phong cách phản loạn

Bản thân hai hệ ngôn ngữ này vốn không hề tương thích. Dưới thời Demna, khách hàng mua Balenciaga để mua một “bản sắc văn hóa” mang tính nổi loạn và châm biếm. Trong khi đó, tài năng của Piccioli lại thuộc về cõi ý niệm của sự lãng mạn, của sự tinh xảo qua từng đường kim mũi chỉ. Việc thương hiệu cố gắng làm hài lòng cả hai tệp khách hàng cũ và mới trong bối cảnh thị trường xa xỉ đang suy thoái (dù đã có lúc le lói hy vọng nhờ dòng túi Rodeo và City) cuối cùng đã dẫn đến một cuộc đứt gãy không thể tránh khỏi.

Sự kiên định của Piccioli và di sản của chủ nghĩa nhân bản

Khép lại nhiệm kỳ của mình, Pierpaolo Piccioli không tạo ra bất kỳ drama hay lời đổ lỗi nào. Lời từ biệt của ông là một minh chứng tuyệt đẹp cho phẩm giá và sự kiên định của một người nghệ sĩ đối với con đường sáng tạo.

“Haute Couture là một vùng đất không có bản đồ, nơi con người không bao giờ thỏa hiệp,” Piccioli viết. Ông nhìn nhận chuyến hành trình 16 tháng của mình chỉ như một chương tiền đề, một cách mở đường để những câu chuyện được kể tiếp. Và người đàn ông ấy đã khép lại lời cáo lui bằng câu nói đầy tự tôn của đạo diễn Pier Paolo Pasolini: “Họ dạy bạn đừng tỏa sáng, nhưng bạn vẫn nhất quyết phải tỏa sáng.”

Những giá trị mà Piccioli trân trọng: sự tự do sáng tạo, chủ nghĩa lý tưởng và tay nghề thủ công tinh xảo - rõ ràng đã không tìm được tiếng nói chung lâu dài với những chỉ số KPI và kỳ vọng thương mại khốc liệt của một tập đoàn xa xỉ toàn cầu. Thế nhưng, di sản thực sự mà ông để lại cho Balenciaga không chỉ là những kiệt tác trên đường băng.

Piccioli đã mang một thứ ánh sáng đầy tính nhân bản vào Balenciaga. Ông đưa những con người vốn chỉ quen với bóng tối sau hậu trường: những thợ may, nghệ nhân, những trợ lý tại studio, bước ra ánh sáng để nhận được sự tôn vinh xứng đáng. Ông phá vỡ định kiến rập khuôn rằng một nhà mốt chỉ xoay quanh cái tôi của Giám đốc Sáng tạo. Niềm tin mà ông dành cho con người và cho giá trị thuần khiết của quá trình sáng tạo có lẽ là thứ di sản đẹp đẽ nhất, tĩnh lặng nhất mà ông để lại giữa một kỷ nguyên thời trang ngày càng bị thương mại hóa tàn nhẫn.

Kỷ nguyên hỗn loạn của Kering

Sự ra đi của Pierpaolo Piccioli không phải là một nước đi đơn lẻ, mà là mảnh ghép mới nhất trong một bức tranh hỗn loạn mang tên Kering.

Chỉ trong một thời gian ngắn, đế chế này đã chứng kiến hàng loạt cuộc chia ly chấn động: Anthony Vaccarello rời Saint Laurent sau một thập kỷ huy hoàng, Sean McGirr chia tay Alexander McQueen, trong khi Demna (người tiền nhiệm của Piccioli tại Balenciaga) vẫn đang phải gồng gánh áp lực tìm kiếm động năng mới tại Gucci.

Chuỗi xáo trộn nhân sự liên tiếp tại các thương hiệu hạt nhân cho thấy Kering đang trong một trạng thái tái cơ cấu cực kỳ căng thẳng dưới bàn tay của CEO Luca de Meo. Đối mặt với áp lực sụt giảm doanh số kéo dài và sự cạnh tranh khốc liệt từ đối thủ LVMH, De Meo đang nỗ lực xoay chuyển tình thế bằng cách tinh gọn tổ chức, kiểm soát chi phí và sẵn sàng “thay máu” bất kỳ vị trí nào không lập tức mang lại hiệu quả thương mại. Việc Kering ngầm ám chỉ cấu trúc quản trị không phải là một “thể chế bất khả xâm phạm” cho thấy không có một Giám đốc Sáng tạo nào được an toàn nếu không thể giải được bài toán tăng trưởng.

Và không để giới mộ điệu phải đồn đoán lâu, việc Kering chính thức bổ nhiệm Martine Rose - nhà thiết kế gắn liền với văn hóa đường phố và từng cộng tác với Balenciaga dưới thời Demna, vào vị trí Giám đốc Sáng tạo kế nhiệm Piccioli đã minh chứng cho tất cả. Quyết định chớp nhoáng này củng cố một nhận định rõ ràng: Kering đã nhận ra sự sai lầm trong việc khiên cưỡng đẩy Balenciaga về lại quỹ đạo Haute Couture kinh điển, và dứt khoát “quay xe” trở về với công thức streetwear từng mang lại doanh thu tỷ đô cho họ.

Cuộc chia tay giữa Balenciaga và Pierpaolo Piccioli là một bản cáo trạng buồn cho ngành công nghiệp xa xỉ hiện đại. Nó cho thấy khi logic thương mại hóa và những tham vọng bành trướng vô độ lấn át sự kiên nhẫn, thì ngay cả những tài năng xuất chúng nhất, với những lý tưởng nghệ thuật thuần khiết nhất, cũng dễ dàng trở thành nạn nhân trong cỗ máy xay thịt của các tập đoàn khổng lồ.