Sau khi rời các Luxury House, các Giám đốc sáng tạo đi đâu?

Phía sau ánh hào quang và những tràng pháo tay ở hàng ghế đầu, ngã rẽ nào đang chờ đợi những bộ óc vĩ đại khi họ quyết định lột bỏ vương miện xa xỉ?

Hai năm trở lại đây, ngành thời trang chứng kiến một cuộc dịch chuyển Giám đốc sáng tạo gần như mang tính “thay máu”. Có những gương mặt mới rạng rỡ bước vào ánh sáng, có người lặng lẽ rời đi và cũng có không ít vị nhạc trưởng từng đứng trên đỉnh cao danh vọng của các nhà mốt xa xỉ bỗng chốc lùi vào bóng tối, lánh xa khỏi ánh đèn sân khấu.

Thế nhưng, khép lại cánh cửa của một thương hiệu di sản chưa bao giờ là dấu chấm hết cho một bộ óc vĩ đại. Khi những chiếc “ngai vàng” quyền lực ngày một khan hiếm và chật chội, những người nghệ sĩ ấy rẽ cho mình những lối đi riêng: họ bước chân vào mảng thời trang bình dân, bắt tay với các lĩnh vực khác, tự vun đắp vương quốc của riêng mình, hay đôi khi... chỉ tĩnh lặng dừng lại để chờ đợi một thời cơ mới. Vậy, sau những tháng ngày đắm mình trong ánh hào quang vương giả, họ đã thực sự bước về đâu?

Cú rẽ ngang sang bến đỗ đại chúng

Nghe thì có phần nghịch lý, nhưng một trong những lựa chọn dễ nhận thấy nhất là bước chân sang địa hạt thời trang bình dân. Tại đây, những cái tên từng làm khuynh đảo giới tinh hoa vẫn được tự do vẫy vùng với cái đẹp, chỉ là trên một bàn cờ hoàn toàn khác. Khi trút bỏ được gánh nặng vô hình mang tên "di sản trăm năm", giải thoát khỏi sự kìm kẹp của guồng quay sáu đến tám bộ sưu tập mỗi năm cùng sức ép truyền thông đến ngạt thở, những tâm hồn nghệ sĩ ấy dường như được cởi trói. Họ mượn chuỗi cung ứng khổng lồ của thị trường đại chúng làm sân chơi mới, để viết tiếp những câu chuyện cá nhân bằng một tâm thế thoải mái hơn.

John Galliano là một ví dụ. Sau khi rời Maison Margiela vào năm 2024, ông đang tiếp tục hợp tác với Zara trong một dự án kéo dài hai năm. Hay như Francesco Risso, cựu thuyền trưởng của nhà mốt xa xỉ Marni đến từ Milan, nay lại gật đầu đứng sau các thiết kế của thương hiệu bán lẻ Nhật Bản GU. Trong khi đó, Clare Waight Keller, người phụ nữ từng dẫn dắt Givenchy và Chloé, vẫn đang say sưa thêu dệt những giấc mơ mềm mại nhưng đầy tính ứng dụng cho dòng sản phẩm Uniqlo: C.

Chính những bước chân dũng cảm ấy đã làm mờ đi lằn ranh vốn dĩ vô cùng khắc nghiệt giữa giới xa xỉ và thị trường đại chúng, khiến bức tranh thời trang trở nên thú vị hơn bao giờ hết. Khi một bộ óc vĩ đại bước từ thánh đường xa xỉ xuống những đại lộ tấp nập, họ đang mượn bệ phóng khổng lồ ấy để định hình lại tiêu chuẩn thẩm mỹ cho thế giới.

Họ mang những đường nét tinh tế, mang linh hồn của sự cao cấp lan tỏa vào tủ đồ của hàng triệu con người bình dị, thay vì chỉ mãi nhốt mình trong tháp ngà để phục vụ một nhóm tinh hoa bé nhỏ.

Vượt ra khỏi những đường cắt may

Có một ngã rẽ khác, tự do và lãng mạn không kém, ấy là khi những người nghệ sĩ quyết định bước ra khỏi vòng an toàn của vải vóc để vươn mình vào những chiều không gian hoàn toàn mới lạ.

Điển hình như Kim Jones. Khép lại kỷ nguyên rực rỡ tại Dior Men, ông không vội vã kiếm tìm một “ngai vàng” mới trong thế giới xa xỉ. Thay vào đó, người ta thấy vị cựu thuyền trưởng thong dong dạo bước qua những lãnh địa tưởng chừng không mảy may liên quan: từ việc thổi hồn cho những chiếc xe điện mang hơi thở tương lai của hãng Avatr, kiến tạo mĩ cảm không gian cùng đế chế khu nghỉ dưỡng tĩnh tại Aman, cho đến việc dạo chơi trong các dự án của thương hiệu Bosideng.

Hay như Sabato De Sarno cũng đang mở rộng hoạt động của mình sang nhiều lĩnh vực. Sau thời gian tại Gucci, ông tham gia vai trò curator tại Milan Design Week, xuất bản sách và đồng hành cùng giáo dục thời trang thông qua chương trình học bổng với IED. Gần đây, ông còn góp mặt trong hội đồng giám khảo của Archiproducts Design Awards 2026. Tuy nhiên, gần đây nhất, Sabato De Sarno lựa chọn tiếp tục hành trình của mình cùng thương hiệu thời trang xa xỉ ICICLE đến từ Thượng Hải.

Hoá ra, Creative Director không nhất thiết phải tiếp tục tìm một “ngai vương” khác khác để duy trì vị thế trong ngành. Kiến trúc, nội thất, thiết kế, nghệ thuật, giáo dục hay khách sạn đều có thể trở thành những không gian mới để họ tiếp tục xây dựng tiếng nói sáng tạo. Và đôi khi, rời khỏi một nhà mốt thời trang lại khiến một nhà thiết kế có nhiều không gian hơn để làm những thứ mà lịch trình dày đặc trước đây không cho phép.

Hồi sinh và kiến tạo vương quốc riêng

Sau 11 năm đóng băng thương hiệu để bảo vệ toàn vẹn cái tôi sáng tạo trước áp lực từ Dior Homme và giới tư bản, Kris Van Assche đã chính thức hồi sinh “đứa con tinh thần” - thương hiệu cùng tên của mình vào tháng 9 này. Sự trở lại được đánh dấu bằng biểu tượng hoa tulip mới trên logo, một tuyên ngôn tĩnh lặng về sự tái sinh, đổi mới nhưng vẫn kiên định giữ trọn vẹn DNA thiết kế độc bản của nhà sáng lập. Dẫu phải đơn độc đối mặt với bài toán thương mại mà thiếu vắng bóng hình quyền lực của đế chế LVMH, sự trở lại của Assche sau những năm tháng dốc cạn tâm sức cho Dior Homme và Berluti lại chính là khoảnh khắc một cái tôi nghệ thuật kiêu hãnh được tự do hít thở, được cởi trói và thực sự sống lại một lần nữa.

Ở một ngã rẽ khác, người đàn bà quyền lực Phoebe Philo lại chọn một cách xuất hiện hoàn toàn khác biệt. Rút lui khỏi ngai vàng Céline, bà gầy dựng một thương hiệu mang chính tên mình với cái gật đầu hậu thuẫn từ LVMH. Không còn phải gồng mình chạy đua với những lịch trình trình diễn truyền thống ngột ngạt hay guồng quay của vô số mùa mốt liên tục, bà thong dong làm chủ nhịp đập sáng tạo của riêng mình.

Đây có lẽ là đặc quyền tối thượng của một tên tuổi đã vươn tầm huyền thoại: không cần phải phô trương hiện diện ở mọi mùa, không cần mải miết chứng minh bản thân, mà kiêu hãnh tự quyết định tốc độ nở rộ của cái đẹp.

Nghệ thuật của sự chờ đợi và những nốt trầm tĩnh lặng

Tất nhiên, trong thế giới xa xỉ khắc nghiệt, không phải ai vẫy tay chào tạm biệt một đế chế cũng lập tức tìm thấy cho mình một bến đỗ mới. Đôi khi, khoảng không của sự tĩnh lặng lại là câu trả lời quý giá nhất.

Kể từ khi chia tay Celine vào năm 2024, cái tên Hedi Slimane vẫn luôn là tâm điểm của những lời đồn đoán râm ran về một bệ phóng quyền lực mới, thế nhưng cho đến nay, mọi thứ vẫn chỉ dừng lại ở sự im lặng đầy ẩn ý. Gạt bỏ những ồn ào của thế giới hào nhoáng, ông quay về nương náu trong nhiếp ảnh và các dự án hình ảnh nghệ thuật - một cõi riêng tư đã luôn lặng lẽ song hành cùng ông từ những ngày đầu bén duyên với thời trang.

Tương tự, Dario Vitale cũng vừa khép lại một chương để bước sang địa hạt mới. Sau khi rời Versace, Vitale chính thức gia nhập Armani từ tháng 9/2026 với vai trò Giám đốc Sáng tạo của Emporio Armani và Giorgio Armani Accessories. Đây cũng là lần đầu tiên một nhà thiết kế bên ngoài gia đình Armani đảm nhận vị trí sáng tạo chủ chốt tại nhà mốt.

Một số nhà thiết kế cũng lựa chọn quay trở lại các nhà mốt lớn nhưng không còn khoác lên mình tấm áo Giám đốc sáng tạo đầy sức nặng. Marco De Vincenzo lùi lại phía sau sân khấu khi đầu quân cho Givenchy để dẫn dắt mảng đồ da thủ công, trong khi Bruno Sialelli thu mình lại để cống hiến cho đội ngũ Haute Couture tinh xảo của Balenciaga.

Và ở đâu đó, Virginie Viard vẫn đang nhấm nháp một khoảng nghỉ ngơi kéo dài sau chặng đường miệt mài cùng CHANEL. Những tài năng lẫy lừng như Julien Dossena (cựu thuyền trưởng Rabanne), Nicolas Di Felice (người từng vực dậy Courrèges), hay Adrian Appiolaza (người tiền nhiệm tài hoa của Moschino) cũng đang trên chặng hành trình tìm kiếm hướng đi tiếp theo.

Lối rẽ thênh thang của những tâm hồn nghệ sĩ

Chiếc ghế Creative Director tại một nhà mốt xa xỉ mang theo nguồn lực, ngân sách và sức ảnh hưởng mà phần lớn nhà thiết kế khó có được khi làm thương hiệu độc lập. Nhưng đi cùng với đó là áp lực phải liên tục tạo ra tăng trưởng, duy trì hình ảnh thương hiệu, đáp ứng kỳ vọng của tập đoàn và chứng minh hiệu quả thương mại.

Khi ngành thời trang đang vô cùng biến động, các tập đoàn liên tục điều chỉnh danh mục thương hiệu, chiếc ghế Creative Director vì thế cũng trở nên linh động hơn bao giờ hết. Hôm nay một nhà thiết kế có thể là gương mặt đại diện cho cả một Fashion house; vài mùa sau, vị trí ấy đã thuộc về một người khác.

Tom Ford và Dries Van Noten lại là những ngoại lệ hiếm hoi. Sau khi chuyển giao đế chế mang tên mình cho các tập đoàn lớn mạnh, họ chủ động lùi bước khỏi guồng quay khắc nghiệt của ngành công nghiệp xa xỉ. Tom Ford mượn ánh sáng của điện ảnh để tiếp tục kể những giấc mơ, còn Dries Van Noten lại thu mình vào những niềm đam mê riêng tư, tĩnh tại nâng niu di sản kiến trúc khi dồn tâm huyết phục dựng một cung điện cổ kính tại Venice. Có lẽ, đây mới là góc khuất ít được nhắc tới nhất đằng sau chiếc ghế Giám đốc sáng tạo.

Trong một thế giới luôn khao khát sự mới mẻ, sự luân chuyển là điều tất yếu. Không phải người nghệ sĩ nào cũng mải miết đi tìm một bệ phóng quyền lực tiếp theo và cũng chẳng phải ngai vàng nào cũng mãi vừa vặn với hoài bão của họ.

Khi ánh hào quang vương giả của các nhà mốt danh giá khép lại, mỗi người sẽ tự tìm cho mình một lối rẽ để tiếp tục vẫy vùng với cái đẹp, hoặc đơn giản chỉ là tìm về một cuộc đời bình phàm, nơi nhịp sống không còn bị bóp nghẹt bởi lịch trình cuống cuồng của tuần lễ thời trang mỗi năm.

Bởi suy cho cùng, Giám đốc sáng tạo có thể là một danh xưng tuyệt mỹ in trên những tấm danh thiếp ép kim sang trọng. Nhưng khi lột bỏ đi ánh chớp của máy ảnh và những tràng pháo tay ở hàng ghế đầu, nó vẫn chỉ là một công việc. Và trong cõi vô thường của thời trang, ngay cả những “công việc trong mơ” rồi cũng sẽ đến lúc phải nhường chỗ, để người nghệ sĩ thanh thản bước sang một chương mới thênh thang hơn của đời mình.