Maison Margiela FW26 tại Shanghai: Tầm nhìn "dân chủ" của Glenn Martens dành cho thời trang xa xỉ

Đằng sau những thiết kế lãng mạn nhuốm màu tàn lụi, Glenn Martens đang thực hiện một cuộc “dân chủ hóa” Haute Couture, đặt nghệ thuật xa xỉ vào giữa thực tại đời sống.

Một chiếc váy Haute Couture đính 500 mảnh sứ vỡ trên nền organza hay một bức tranh sơn dầu thời Edwardian nguyên bản dài 6 mét bị đông cứng vĩnh viễn trong sáp ong. Đối lập với những thiết kế mang đậm tính kịch nghệ đó, Maison Margiela lại đặt trọng tâm Bộ sưu tập vào 'thực tại'.

Trong một bài phỏng vấn với tạp chí Wallpaper, Martens nhấn mạnh tầm nhìn dân chủ hóa của mình đối với thương hiệu:

"Đó là một phước lành đối với tôi khi thương hiệu này có dòng ready-to-wear, tôi muốn mọi người thực sự mặc Margiela. Tôi muốn nhân viên của mình mặc nó trên đường phố, và ngay cả khi (trong show diễn) có bối cảnh, hay tóc và trang điểm, thì ở cốt lõi của nó, mọi thứ vẫn hướng về thực tại".

Ông khẳng định rằng tầm nhìn này là một sự quay trở lại với các nguyên tắc sáng lập của chính Martin Margiela, người luôn hướng tới việc tạo ra những bộ trang phục để được sử dụng trong đời sống, không bao giờ được phép quá "kiêu kỳ" (precious) hay bị cô lập trong các tháp ngà nghệ thuật.

Đêm Thượng Hải và Vũ trụ Đồ cổ

Vào ngày 1 tháng 4 năm 2026, trong khuôn khổ Tuần lễ Thời trang Thượng Hải, Glenn Martens đã chính thức ra mắt bộ sưu tập Thu Đông 2026 (FW26) của Maison Margiela. Đây là lần đầu tiên thương hiệu tổ chức một buổi trình diễn bên ngoài Paris, bộ sưu tập ra mắt trọn vẹn đầu tiên dưới định hướng của Martens và lần đầu tiên Maison Margiela quyết định hợp nhất dòng sản phẩm Artisanal (Haute Couture) và Ready-to-wear thành một buổi giới thiệu đồng nhất.

Maison Margiela luôn duy trì khả năng biến đổi các không gian phi truyền thống thành những vũ trụ trình diễn nhập vai và lần này là xưởng đóng tàu cũ nằm ở ngoại ô Thượng Hải.

Toàn bộ không gian được kiến tạo thành một mê cung công nghiệp đồ sộ, dựng lên từ các container vận chuyển hàng hóa được xếp chồng lên nhau. Những người mẫu vô danh bước đi trên đường bê tông thô ráp với nhịp độ vô cùng chậm rãi, được miêu tả như những thi thể lạc lối trôi dạt từ một vụ đắm tàu thời Victoria, mang theo một vẻ đẹp siêu thực, mang hơi hướm Gothic lãng mạn và sự tàn lụi (romantic decay).

Dựa trên concept tái hiện bầu không khí tĩnh mịch của một khu chợ đồ cũ ở Paris (Parisian flea market) sau khi màn đêm buông xuống, Glenn Martens đã xây dựng một thế giới lưu giữ sự ám ảnh về vẻ đẹp của những đồ vật bị vứt bỏ.

Ký ức của trang phục và Nghệ thuật tàn phá

Thông điệp về "Ký ức của trang phục" (Garment memory), một nền tảng triết học sâu sắc của Maison Margiela được Glenn Martens khai thác ở mức độ tối đa bằng cách biến xưởng may thành một phòng thí nghiệm vật lý.

Vật liệu đặc biệt của bộ sưu tập là Gốm sứ (Porcelain) - một sự tôn vinh tinh tế dành cho văn hóa Trung Hoa, được xử lý qua hai thái cực đối lập.

Ở những thiết kế Ready-to-wear đầu tiên (Look 1, 2, 3), các nghệ nhân tạo ra ảo ảnh thị giác (kỹ thuật Trompe l'œil) bằng cách xếp chồng lên nhau đến tám lớp vải organza thủy tinh in họa tiết, mô phỏng hoàn hảo độ bóng loáng và kết cấu của men sứ.

Chuyển sang dòng thủ công cao cấp Artisanal (Look 8), sự bạo liệt được nhấn mạnh với chiếc váy đính khoảng 500 mảnh gốm thật. Gốm được nung, tráng men, đập vỡ thủ công, mài nhẵn từng cạnh rồi đính kết trực tiếp lên nền organza trong suốt 300 giờ làm việc.

Đỉnh cao của nghệ thuật bảo tồn ký ức nằm ở thiết kế kết màn (Look 76).

Khán giả phải nín thở trước một chiếc váy Haute Couture dựng từ bức tranh sơn dầu thế kỷ 19 nguyên bản dài 6 mét - một món đồ bị vứt bỏ trên sàn chợ đồ cũ. Để không phải cắt xén một nhát kéo nào vào tác phẩm nghệ thuật này, đội ngũ đã nhúng ngập toàn bộ khối vải vào sáp ong (Beeswax), "đóng băng" chiếc váy thành một khối điêu khắc vĩnh cửu. Nếu muốn, người ta hoàn toàn có thể tháo chiếc váy ra và treo bức tranh nguyên vẹn lên tường.

“Sự tàn lụi” được đẩy lên đỉnh điểm qua kỹ thuật "Xé toạc" (Rip-off) mới của mùa này (Look 51, 55). Các nghệ nhân ép keo những chiếc váy Edwardian vintage sờn rách lên một nền vải mới, sau đó xé toạc chúng. Thứ sót lại trên trang phục chỉ là những nếp hằn lờ mờ.

Kỹ thuật Bianchetto trứ danh với lớp sơn trắng được thiết kế để nứt nẻ và bong tróc theo thời gian cũng xuất hiện dày đặc trên các thiết kế váy lụa, áo corset và những đôi bốt không gót, khẳng định vẻ đẹp bất toàn của vạn vật.

Nghệ thuật "Xếp nếp không tưởng"

Dưới tư duy giải cấu trúc (Deconstruction) của Glenn Martens, kỹ thuật may đo truyền thống (Tailoring) được xử lý một cách thô ráp. Những nguyên mẫu kinh điển của trang phục may đo cho nam giới bị phá bỏ: áo khoác đuôi tôm bị xén cụt đuôi, cổ áo sam (shawl collar) bị cắt rời và lộn ngược để mép thô tua rua như một chiếc khăn choàng (Look 4, 26).

Kỹ thuật dung hợp (Fusing) được sử dụng triệt để, ép chặt những chiếc áo khoác may đo cứng cáp vào lớp vải jersey bó sát như làn da thứ hai, tạo ra ảo giác trang phục bị biến đổi.

Bên cạnh đó, Martens sử dụng kỹ thuật "xếp nếp không tưởng" (Impossible draping). Những vật liệu nặng nề và thô cứng như thảm trang trí nội thất (tapestry) được cắt và đắp khéo léo lên các nếp gấp (Look 59, 61, 63). Đặc biệt ở Look 74, một tấm thảm bọc ghế canapé thế kỷ 19 tưa viền đã được phục chế bằng 1000 giờ thêu tay kim sa kim loại lên từng sợi chỉ đứt, biến phế liệu nội thất thành một kiệt tác Haute Couture thanh thoát.

Sự ẩn danh và ngôn ngữ "dân chủ" từ phụ kiện

Để trung thành tuyệt đối với nguyên tắc vô danh, toàn bộ các người mẫu sải bước trong show diễn Thượng Hải đều đeo mặt nạ. Bộ sưu tập sử dụng tổng cộng 45 chiếc mặt nạ Artisanal chế tác thủ công, được lấy cảm hứng từ các nguyên mẫu lưu trữ cũng như các sáng tạo mới: từ lớp gạc cotton mỏng manh, mạng che mặt bằng len mohair, lớp latex giả trang sức nổi, cho đến những mảnh ren phủ sáp ong.

Việc che khuất khuôn mặt tước bỏ hoàn toàn danh tính cá nhân và khước từ văn hóa thần tượng đang bóp nghẹt ngành thời trang. Sự ẩn danh ép buộc nhãn quan của giới phê bình quay lại với giá trị nguyên bản.

Glenn Martens không để nghệ thuật của mình quá bay bổng xa vời. Tính "dân chủ" và "thực tại" mà anh nhấn mạnh được neo giữ chắc chắn qua hệ thống phụ kiện và giày dép - cầu nối trực tiếp đưa Haute Couture xuống đường phố.

Đôi bốt Tabi biểu tượng có một bước tiến táo bạo thành phiên bản Tabi-claw với mũi giày sắc lẹm và phần gót nhọn quyền lực, trong khi bốt Level Cut-Out khoét rỗng để lộ phần mu bàn chân.

Ở dòng thiết kế nam, giày Float đánh lừa thị giác với phần thân trên to bản bị đặt lơ lửng trên một bệ đế siêu nhỏ, tạo ảo giác người mang đang lướt trên mặt đất. Tính 'phá hủy' cũng lan sang những thiết kế túi xách: Nếu túi Glam Slam kinh điển bị chà nhám thô bạo thì chiếc túi Link bag mới lại gây cảm giác ngột ngạt với xích kim loại bị bọc co rút hoàn toàn trong da, nhung hoặc gương vỡ.

Bản giao hưởng "Joy" và tiếng vọng từ S/S 1990

Âm thanh tại xưởng đóng tàu Thượng Hải không đơn thuần là nhạc nền cho buổi biểu diễn; đó là yếu tố vô hình hoàn thiện bức tranh triết học của Glenn Martens. Để tạo ra trải nghiệm đa giác quan, thương hiệu đã sử dụng bản thu âm "Joy" do đích thân nhà soạn nhạc Max Richter sáng tác, đệm harpsichord và thu âm cùng 43 nhạc công trẻ tuổi đến từ "Association Orchestre à l'École" (tổ chức phi lợi nhuận đưa nhạc giao hưởng vào các trường học tại Pháp).

Bản thu âm vang vọng khắp mê cung container mang theo âm hưởng vừa ám ảnh ma mị, vừa bi tráng, hòa quyện tuyệt đối với bước đi nặng nề của những "thi thể lạc lối". Dù dàn nhạc thiếu nhi không trực tiếp hiện diện tại Thượng Hải, nhưng chính thanh âm trong trẻo, hồn nhiên của các em khi đặt cạnh sự tàn lụi, u ám của các thiết kế Haute Couture đã tạo ra một sự tương phản tâm lý mãnh liệt, đồng thời gợi lên sự trong trẻo của nghệ thuật thuần túy và quá trình trao truyền di sản văn hóa giữa các thế hệ.

Lùi lại 36 năm về trước, Martin Margiela từng từ chối các địa điểm xa hoa để tổ chức show diễn tại một sân chơi trẻ em bỏ hoang thuộc khu dân cư lao động nghèo ở Quận 20, Paris. Khách mời, bao gồm cả một Raf Simons trẻ tuổi đã bật khóc vì xúc động vì phải ngồi la liệt trên nền sỏi đá, trong khi những đứa trẻ địa phương tự do chạy nhảy, la hét và chơi đùa ngay dưới chân người mẫu. Khoảnh khắc lịch sử đó đã đập tan sự kiêu kỳ giả tạo của thời trang thập niên 80.

Bằng cách đưa những đứa trẻ tham gia vào show diễn Thượng Hải, Glenn Martens một lần nữa khẳng định rằng thời trang cao cấp phải được cắm rễ vào đời sống cộng đồng, và nghệ thuật phải được chia sẻ thay vì bị giam lỏng trong giới tinh hoa.

MaisonMargiela/folders

Show diễn FW26 kết thúc nhưng đồng thời chính là sự kiện mở màn cho chiến dịch lịch sử mang tên MaisonMargiela/Folders.

Lật ngược hoàn toàn quy tắc bảo mật khắc nghiệt của ngành Haute Couture, thương hiệu chính thức "mở khóa" kho lưu trữ Dropbox nội bộ, cho phép công chúng toàn cầu truy cập hoàn toàn miễn phí. Lần đầu tiên, bất kỳ ai cũng có thể chạm tay vào các tài liệu làm việc bí mật, bảng moodboard, bản phác thảo và rập cắt may của Maison Margiela kể từ năm 1988.

Song song với nền tảng số, một chuỗi triển lãm vật lý kéo dài 12 ngày mở cửa tự do tại bốn thành phố lớn của Trung Quốc với Thượng Hải tôn vinh nghệ thuật tái chế Artisanal, Bắc Kinh giải mã lịch sử ẩn danh Anonymity qua những chiếc mặt nạ, Thành Đô quy tụ giới sưu tầm Tabi và Thâm Quyến mang đến không gian thực hành kỹ thuật sơn nứt nẻ Bianchetto.

Bằng việc bước ra khỏi kinh đô ánh sáng Paris đến với Thượng Hải, kết hợp hai dòng trang phục Haute Couture và Ready-to-wear, dung hòa nghệ thuật thủ công phức tạp với tính ứng dụng đường phố và cuối cùng là mở toang kho báu di sản cho toàn thế giới, Glenn Martens đã thực sự tạo ra cuộc cách mạng “dân chủ hóa” cho sự xa xỉ của thế kỷ 21.