[Brand to know] Chu Du: Hành trình tìm lời giải cho giá trị của chất liệu bản địa

Từ những chiếc túi canvas dành cho dân văn phòng đến các thiết kế làm từ cói và lục bình, hành trình phát triển của Chu Du gắn liền với quá trình khám phá tiềm năng của những chất liệu rất đỗi quen thuộc trong đời sống Việt Nam. Đằng sau vẻ ngoài tối giản của sản phẩm là câu chuyện về làng nghề, chuỗi cung ứng, kỹ thuật chế tác và những quyết định kinh doanh được hình thành qua nhiều năm vận hành.

Trong cuộc trò chuyện cùng chị Trinh Ngô, nhà sáng lập Chu Du, chúng tôi tìm hiểu cách thương hiệu từng bước xây dựng chuỗi sản phẩm từ sợi tự nhiên, những thách thức trong quá trình phát triển sản phẩm từ chất liệu bản địa, cũng như quan điểm của chị về tính bền vững, giá trị văn hóa và tương lai của ngành thủ công trong thời trang Việt Nam.

Khai thác thế mạnh kỹ nghệ từ làng nghề trăm năm

Xuất phát điểm vào năm 2018 với dòng túi canvas, denim tái chế hướng đến nhóm khách hàng công sở, Chu Du sớm định hình tư duy thiết kế gắn liền với công năng sử dụng lâu dài. Ngay từ những ngày đầu, mục tiêu tạo ra các sản phẩm đề cao tính ứng dụng nhưng vẫn mang tinh thần thân thiện với môi trường đã dẫn dắt đội ngũ liên tục tìm kiếm, thử nghiệm những nguồn nguyên liệu phù hợp với định hướng phát triển bền vững này. Chính từ hành trình đó, sau ba năm hoạt động, cói và lục bình đã trở thành những chất liệu tiếp theo được lựa chọn khai thác sâu hơn, đánh dấu lần đầu tiên thương hiệu đưa các chất liệu thủ công truyền thống vào hệ sinh thái sản phẩm, nhằm tạo dựng yếu tố khác biệt cho bản sắc thương hiệu.

Cói và lục bình thu hút nhà sáng lập bởi độ bền tự nhiên, khả năng thích nghi với khí hậu nhiệt đới cùng nguồn cung sẵn có tại Việt Nam. Theo chị, đây cũng là chất liệu hiện diện trong đời sống quanh ta hàng ngày nhưng chưa được khai thác hết tiềm năng trong lĩnh vực thời trang. Đặc biệt, chất liệu này còn có giá thành hợp lý và dễ tiếp cận tại thị trường nội địa, vậy nên, việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu ở những thị trường xa xôi không còn là ưu tiên.

Song, việc lựa chọn phát triển sản phẩm từ sợi tự nhiên cũng khiến bài toán về vùng nguyên liệu và năng lực chế tác trở thành một phần quan trọng trong hành trình xây dựng thương hiệu. Trong quá trình tìm kiếm đối tác sản xuất phù hợp, chị tìm đến làng Kim Sơn (Ninh Bình), quê hương của ông bà và cũng là địa phương có lịch sử đan dệt cói hơn một thế kỷ.

Kim Sơn là quê hương của ông bà tôi. Vào năm 2014, khi đi du lịch bụi nơi đây tôi mới biết đến làng nghề. Đến năm 2024, trong quá trình tìm kiếm chất liệu chủ chốt cho Chu Du, tôi sực nhớ về Kim Sơn và muốn các sản phẩm của mình được thực hiện tại đây - Founder Chu Du chia sẻ.

Đồng thời, trong quá trình thử nghiệm sản phẩm, đội ngũ nhận thấy nguồn nguyên liệu và tay nghề nghệ nhân tại làng Kim Sơn đáp ứng tốt các yêu cầu kỹ thuật của dòng túi từ sợi tự nhiên. Sợi lục bình tại đây có độ dẻo tương đối cao, màu sắc đồng đều và giữ được sự cân bằng giữa độ chắc tay cần thiết để định hình sản phẩm cùng độ mềm mại trong quá trình sử dụng. Những yếu tố này giúp Kim Sơn dần trở thành đối tác gắn bó với Chu Du trong quá trình phát triển các dòng túi từ cói và lục bình.

Bài toán chuỗi cung ứng và quy trình xử lý chất liệu phức hợp

Đối với các thương hiệu khai thác chất liệu tự nhiên, thách thức thường không nằm ở việc tìm ra một chất liệu độc đáo mà ở khả năng biến chất liệu đó thành sản phẩm có thể được sản xuất ổn định và thương mại hóa lâu dài. Đây cũng là bài toán mà Chu Du phải giải quyết khi lựa chọn cói và lục bình làm chất liệu chủ đạo cho các dòng túi xách của mình.

Với nguồn nguyên liệu tự nhiên, yếu tố thời tiết luôn tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng. Công đoạn phơi, xử lý và bảo quản cói phụ thuộc đáng kể vào điều kiện khí hậu, khiến tiến độ sản xuất dễ bị ảnh hưởng trong những giai đoạn thời tiết bất lợi. Tuy nhiên, theo chị Trinh Ngô, đây chưa phải thách thức lớn nhất. Sau thời gian làm việc với làng nghề, thương hiệu dần chủ động hơn trong việc lập kế hoạch nguyên liệu và tổ chức sản xuất. Điều khó hơn nằm ở khâu phát triển sản phẩm:

Về bản chất, khó nhất vẫn là mẫu mã và kỹ thuật đan để tạo ra một sản phẩm túi chất lượng cao.

Thực tế, đây là áp lực chung của nhiều thương hiệu thủ công khi bước vào thị trường thời trang. Giá trị văn hóa hay câu chuyện làng nghề có thể giúp sản phẩm tạo được sự khác biệt ban đầu, nhưng quyết định mua hàng lâu dài lại phụ thuộc vào trải nghiệm sử dụng. Người tiêu dùng ngày nay tìm kiếm những sản phẩm vừa mang bản sắc riêng, vừa đáp ứng được các tiêu chuẩn về độ bền, tính tiện dụng và khả năng sử dụng trong nhiều trường hợp khác nhau.

Trong bối cảnh đó, thách thức của Chu Du nằm ở việc đưa chất liệu thủ công vào hệ tiêu chuẩn của một sản phẩm thời trang đương đại. Với Chu Du, một sản phẩm hoàn chỉnh bắt buộc phải giải quyết trọn vẹn sự tương thích giữa công năng, độ chuẩn xác của phom dáng, tỷ lệ cân đối giữa các chi tiết vật liệu khác nhau và trải nghiệm đeo thực tế của người dùng.

Cụ thể, trong quá trình sản xuất, sau khi phần thân túi được hoàn thiện tại làng nghề Kim Sơn, sản phẩm tiếp tục được chuyển đến xưởng tại Đồng Nai để hoàn thiện các chi tiết như quai da, lớp lót, khóa và phụ kiện kim loại. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự phối hợp giữa những khâu khác nhau, đồng thời phải đảm bảo các vật liệu có đặc tính riêng biệt vẫn có thể kết hợp hài hòa trong cùng một thiết kế.

Đây cũng là giai đoạn tạo ra nhiều áp lực kỹ thuật nhất. Cói và lục bình là vật liệu hữu cơ có độ co giãn, độ đàn hồi và khả năng phản ứng với môi trường hoàn toàn khác so với da thuộc hay các vật liệu công nghiệp. Trong khi phần đan thủ công mang tính mềm mại và linh hoạt, da lại yêu cầu độ chính xác cao về kết cấu và khả năng giữ phom. Việc kết hợp những vật liệu này đòi hỏi thương hiệu phải liên tục thử nghiệm về tỷ lệ, cấu trúc, kích thước và kỹ thuật hoàn thiện để đảm bảo sản phẩm vừa giữ được đặc trưng thủ công vừa đáp ứng yêu cầu sử dụng thường nhật.

Theo chị Trinh, đội ngũ phải đồng thời tính toán độ co giãn của phần thân đan, lựa chọn loại da phù hợp, kiểm tra khả năng giữ phom và xây dựng lộ trình sản xuất giữa các công đoạn từ thử nghiệm mẫu, sản xuất phụ kiện đến hoàn thiện thành phẩm. Chính vì vậy, Chu Du lựa chọn phát triển ở tốc độ phù hợp thay vì mở rộng quá nhanh:

Hiện tại, Chu Du vẫn ưu tiên phát triển ở tốc độ phù hợp với năng lực thủ công. Với chúng tôi, điều quan trọng nhất là duy trì chất lượng ổn định và xây dựng lộ trình phát triển bền vững dài hạn.

Cách tiếp cận này phản ánh một thực tế đáng chú ý của thị trường thời trang thủ công hiện nay. Khi quy mô tăng trưởng ngày càng được đặt lên hàng đầu, nhiều thương hiệu buộc phải tìm cách cân bằng giữa sản lượng và chất lượng. Với Chu Du, lợi thế cạnh tranh không đến từ khả năng sản xuất số lượng lớn mà từ việc duy trì tính nhất quán của sản phẩm trong chuỗi cung ứng phụ thuộc nhiều vào tay nghề thủ công và đặc tính tự nhiên của vật liệu. Đây cũng là nền tảng để thương hiệu tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm mà vẫn giữ được bản sắc đã hình thành trong gần một thập kỷ hoạt động.

Với sản phẩm thời trang thủ công, điều quan trọng là đi được đường dài mà vẫn giữ được chất lượng và bản sắc ban đầu - Chị Trinh Ngô chia sẻ.

Hiệu quả thương mại và chiến lược xuất khẩu văn hóa

Sau gần tám năm vận hành, Chu Du đã xây dựng được tệp khách hàng ổn định tại Việt Nam và từng bước mở rộng sự hiện diện ra thị trường quốc tế. Để đạt được hiệu ứng tích cực từ khách hàng như hiện tại, thương hiệu phát triển từ chất liệu thủ công bản địa như Chu Du phải đối mặt với thách thức rằng, làm thế nào để những chất liệu quen thuộc của đời sống địa phương có thể được đón nhận bởi nhóm khách hàng đến từ những nền văn hóa hoàn toàn khác.

Đây cũng là bài toán mà nhiều thương hiệu khai thác chất liệu tự nhiên trên thế giới từng trải qua. Raffia của Madagascar, abaca của Philippines hay pandan của Indonesia đều mang theo những câu chuyện văn hóa và kỹ nghệ thủ công đặc trưng của nó. Tuy nhiên, trong thời gian dài, các chất liệu này chủ yếu hiện diện trong nhóm sản phẩm nghỉ dưỡng hoặc đồ thủ công lưu niệm. Giá trị văn hóa giúp chúng trở nên khác biệt, nhưng đồng thời cũng giới hạn phạm vi ứng dụng trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, hướng đi của Chu Du tập trung vào việc thay đổi cách các chất liệu này được nhìn nhận, đưa chúng ra khỏi những định nghĩa quen thuộc vốn đã tồn tại nhiều năm. Thương hiệu đưa cói, lục bình vào những thiết kế mang tính ứng dụng cao hơn, phù hợp với đời sống và nhu cầu của khách hàng ở thời điểm hiện tại. Bởi lẽ, chỉ khi được tái diễn giải bằng ngôn ngữ thiết kế đương đại, những chất liệu này mới dần dịch chuyển sang phân khúc có giá trị cao hơn.

Quá trình đó cũng giúp thương hiệu hiểu rõ hơn điều thực sự tạo nên sự gắn kết giữa khách hàng và sản phẩm:

Khi hiểu hơn về chất liệu, tôi dần nhận ra điều khiến khách hàng ở lại không chỉ là thiết kế. Họ tìm thấy trong sản phẩm những giá trị khác như tính thủ công, yếu tố văn hóa, sự kết nối với thiên nhiên hay câu chuyện của những người thợ đứng phía sau mỗi chiếc túi.

Việc chuyển hóa các giá trị tinh thần hay câu chuyện văn hóa bản địa thành lý do mua hàng đòi hỏi sự thay đổi tương ứng về mặt công năng sản phẩm. Nhận thức rõ bản sắc chỉ có thể sống lâu dài khi nó đồng hành cùng nhịp điệu của cuộc sống đô thị hiện đại, nhà sáng lập đã khẳng định định hướng cốt lõi:

Chu Du muốn xóa bỏ định kiến rằng chất liệu cói chỉ gắn liền với những chuyến du lịch hay nghỉ dưỡng. Chúng tôi cố gắng đưa chất liệu này vào phom dáng thời trang hàng ngày theo cách hiện đại, dễ ứng dụng hơn.

Từ góc độ kinh doanh, để hiện thực hóa tư duy này, thương hiệu đã thiết lập bài toán quản trị toàn diện hơn. Các hoạt động cá nhân hóa, dịch vụ hậu mãi kéo dài vòng đời sản phẩm hay sự gắn kết lâu dài với mạng lưới nghệ nhân đều góp phần củng cố chiến lược này, tạo nền tảng để chất liệu thủ công Việt Nam tiếp cận những thị trường mới với tư cách là một sản phẩm thời trang thực thụ.

Nhìn lại hành trình gần một thập kỷ, câu chuyện của Chu Du cho thấy giá trị của chất liệu thủ công không chỉ nằm ở yếu tố văn hóa hay tính bản địa, mà còn ở khả năng thích nghi với những yêu cầu của thị trường đương đại. Từ việc lựa chọn nguyên liệu, làm việc cùng nghệ nhân làng nghề đến xây dựng chuỗi sản xuất và dịch vụ, thương hiệu đang từng bước chứng minh rằng các chất liệu quen thuộc của đời sống Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành nền tảng cho những sản phẩm có tính ứng dụng cao và sức sống lâu dài. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính bền vững và nguồn gốc sản phẩm, đây cũng là hướng đi mở ra nhiều cơ hội để các thương hiệu thời trang khai thác sâu hơn những giá trị sẵn có từ chất liệu và kỹ nghệ thủ công trong nước.