Iris van Herpen Haute Couture FW26: Dư chấn của những vì sao

Khi tia plasma và tia sét bước vào vũ trụ thời trang đầy chất khoa học của Iris van Herpen, chúng ta sẽ có gì?

Mở đầu tuần lễ Paris Haute Couture Week, nhà mốt Iris van Herpen đã ra mắt bộ sưu tập mang tên “Sonic Starquakes” trong buổi trình diễn nơi các người mẫu sải bước đầy cuốn hút tại Élysée Montmartre, giữa làn khói đá khô cuộn trên sàn và ánh sáng được dàn dựng đầy kịch tính. Ở đó, những rung động từ các vì sao, sự hỗn loạn của plasma và hình học của những thiên hà được chuyển hóa thành một bộ sưu tập nói về năng lượng, âm thanh, và vị trí của cơ thể con người giữa vũ trụ bao la.

Điểm khởi đầu của bộ sưu tập là một ý tưởng khoa học: các vì sao không hề im lặng. Giống như những trận động đất trên Trái Đất, “starquake” - những cơn địa chấn của các ngôi sao - tạo ra sóng chấn động xuyên qua thiên thể, khiến bề mặt rung nhẹ và độ sáng biến đổi theo nhịp điệu riêng. Iris van Herpen đã chuyển hóa chuyển động vô hình ấy vào trong couture, biến cơ thể người thành nơi giao thoa giữa sức mạnh vũ trụ và sự hiện diện của con người.

Bộ sưu tập còn tìm về với Margaret Watts Hughes, nữ nghệ sĩ kiêm nhà phát minh thời Victoria, người đã tạo ra chiếc Eidophone để hình ảnh hóa sức mạnh của giọng nói con người. Khi cất tiếng hát vào thiết bị này, bà khiến những hạt bột mịn chuyển động, tạo thành các họa tiết phức tạp dưới tác động của rung động âm thanh. Iris van Herpen đã kết nối những thử nghiệm ấy với việc nghiên cứu các cơn địa chấn của sao, như một cách gợi mở rằng âm thanh, vật chất và năng lượng đều chia sẻ chung một thứ ngôn ngữ, dù ở quy mô nào - từ giọng nói con người cho đến bề mặt của một ngôi sao.

Chiếc váy Helix Nebula trở thành một trong những tác phẩm mang tính biểu tượng nhất của bộ sưu tập. Được dựng nên từ hai khối hình mặt trăng làm bằng thủy tinh thổi thủ công lơ lửng đầy tính điêu khắc, bên trong chứa tia plasma, thiết kế này phản ứng ngay khi có sự chạm vào của con người. Bao quanh nó là 10.000 quả cầu thủy tinh thổi tay với kích cỡ tăng dần, được gắn lên lớp voan tựa như ảo ảnh nhờ ánh sáng UV. Plasma - vốn phản ứng với từ trường của cơ thể - được đặt trong những ống thủy tinh cong hình trăng khuyết, vươn ra từ phần vai của chiếc váy voan phủ đầy bong bóng thủy tinh thổi tay. Nó lách tách, phát sáng một cách đầy bí ẩn.

Chiếc váy đưa couture chạm vào trạng thái thứ tư của vật chất, biến năng lượng thành một yếu tố hữu hình, sống động ngay trên chính trang phục.

“Có đến 30.000 quả cầu thủy tinh trong toàn bộ sưu tập,” nhà thiết kế Iris van Herpen chia sẻ.

Thiết kế trung tâm của bộ sưu tập, mang tên Fractal Universe, còn đẩy ý tưởng ấy đi xa hơn nữa. Được tích điện bên trong một máy gia tốc hạt và bảo quản đông lạnh sâu trước giờ diễn, chiếc váy trở thành một “bể chứa” các electron bị giữ lại bên trong. Kế hoạch ban đầu là để người mẫu tự “xả” năng lượng của thiết kế ngay trên sàn diễn, nhưng trước khi buổi trình diễn bắt đầu, bộ trang phục đã tự biến đổi. Những họa tiết fractal lan tỏa trên bề mặt, cùng các đường như tia sét khắc sâu vào cấu trúc vải. Điều tưởng như một sự mất kiểm soát lại trở thành khoảnh khắc thể hiện mạnh mẽ nhất cho chủ đề của bộ sưu tập: một sáng tạo được hoàn thiện bởi chính một thế lực nguyên sơ của tự nhiên.

Xuyên suốt sàn diễn, Iris van Herpen từ chối mọi phom dáng cố định. Nhung được cắt bằng laser tạo thành những họa tiết lượn sóng theo chiều dọc, ôm lấy cơ thể rồi nối tiếp lên tận làn da qua các đường thêu tay tinh xảo. Hơn 30.000 quả cầu thủy tinh ánh ngũ sắc trôi nổi trên lớp voan, khiến cơ thể như tan biến thành từng hạt ánh sáng. Chiffon và organza được xếp ly thủ công thành những hình nửa bánh xe cuộn trào, treo lơ lửng trong khung xương sợi carbon cong theo hình trăng lưỡi liềm, khiến lớp vải mang cảm giác như đang trôi dạt trong một trường lực vô hình. Xen giữa đó là những phim dáng và kỹ thuật quen thuộc của Iris van Herpen: lớp vải “air” kiểu Nhật treo lơ lửng trên dây, những chiếc váy bồng bềnh bằng lụa in họa tiết, hay chiffon điểm ánh bạc lấp lánh.

Bảng màu của bộ sưu tập lướt qua cả bầu trời đêm: từ đen huyền bí, xanh sapphire, đến cobalt, xanh moonstone, đỏ tinh vân và bạc ánh giông bão. Ánh sáng trở thành một chất liệu sống động, len lỏi qua từng lớp vải trong suốt, thủy tinh, đường thêu và cả plasma. Cơ thể con người, trong bộ sưu tập này, không còn là một hình khối cố định, mà như một điểm gặp gỡ tạm thời giữa cấu trúc tế bào, hành tinh và vũ trụ.

Với “Sonic Starquakes”, Iris van Herpen tiếp tục mở rộng định nghĩa của couture. Bộ sưu tập không đơn thuần mượn khoa học làm nguồn cảm hứng thị giác, mà đưa thẳng những lực khoa học vào chính quá trình cấu tạo nên trang phục, để rung động, điện năng, plasma, thủy tinh và ánh sáng cùng nhau định hình trải nghiệm của người mặc. Iris van Herpen đặt ra một giả thuyết: cơ thể con người chính là một trường năng lượng sống động, kết nối với cùng những quy luật đã tạo nên các vì sao, những cơn bão, những dòng sông và cả mạng lưới thần kinh.

Những chiếc váy plasma và tia sét xứng đáng được xem như những tác phẩm dành cho bảo tàng, không thể thương mại hóa. Trong đôi tay của Iris van Herpen, couture không còn chỉ là câu chuyện của trang phục, mà trở thành lời kể về những lực vô hình đang chuyển động xuyên suốt vạn vật.