Ở Menswear SS27, ta thấy một Yohji Yamamoto của tương lai

Giữa sàn diễn Paris ngột ngạt, lớp áo giáp đen đặc trưng của Yohji Yamamoto lần đầu tiên được đục mở những "khoảng thở" thực tiễn, nhưng tuyệt nhiên không đánh mất đi cái tôi nghệ thuật avant-garde kiêu hãnh và chiều sâu học thuật thấm đẫm dòng chảy lịch sử của nhà thiết kế người Nhật.

Nhắc đến thời trang “vị tương lai” (futuristic), tâm trí chúng ta thường lập tức nảy số đến những bộ trang phục được đúc khuôn từ hình khối góc cạnh, mang sắc kim loại (metallic) hay phủ lớp nhựa PU bóng loáng thuộc trường phái Space Age của Pierre Cardin hay Paco Rabanne ở thế kỷ trước. Ta từng mặc định tương lai phải gắn liền với những gì nhân tạo và công nghệ cao như thế.

Nhưng sàn diễn Menswear Xuân/Hè 2027 của Yohji Yamamoto đã hoàn toàn đập tan định kiến đó. Chẳng cần đến những chất liệu giả tưởng, chỉ với những gì thô mộc và sẵn có như linen hay len, vị thiết kế huyền thoại người Nhật đã hiện thực hóa một viễn cảnh tương lai rất gần, thực tế, và thậm chí là đã xảy ra.

Có gì trong thế giới tương lai của Yohji Yamamoto?

Ở đó không có những giả tưởng về cuộc sống của loài người trên một hành tinh khác. Thay vào đó là những trăn trở về môi trường, về khí hậu, và và về vòng luẩn quẩn: thời trang tác động lên môi trường, lên khí hậu và rồi đến một ngày khí hậu sẽ quyết định tương lai của thời trang. BST được trình diễn giữa một trong những Tuần lễ Thời trang nóng nhất trong lịch sử Paris.

Khi được hỏi ở hậu trường về đợt nắng nóng đang bủa vây thủ đô nước Pháp, Yohji Yamamoto chỉ mỉm cười: "Tôi đã nói rồi mà!".

Trong nhiều năm, Yamamoto đã lặng lẽ cảnh báo rằng khí hậu cuối cùng sẽ định đoạt cách chúng ta ăn mặc. Đến mùa Menswear Xuân/Hè 2027, Yohji Yamamoto vẫn lặng lẽ như thế. BST không phải một cuộc biểu tình, cố gắng gào thét về sự bền vững hay tình trạng nguy cấp của thế giới. Nó đã chấp nhận và học cách thích nghi với tương lai ấy.

Trong nhiều thập kỷ, Yamamoto đã xây dựng vũ trụ của mình dựa trên một nguyên lý rằng quần áo là sự che chở, là lớp áo giáp bảo vệ cho cơ thể con người trước thế giới. Phần lớn bộ sưu tập lần này vẫn tái hiện niềm đam mê bất tận của ông dành cho các cấu trúc xếp lớp (layers), giải cấu trúc và tái cấu trúc (deconstructed and reconstructed), nhưng đã được chuyển hóa trên các chất liệu mỏng nhẹ, thoáng khí hơn: từ chiếc áo sơ mi ren tới những chiếc cardigan dệt kim dang dở...

Lần đầu tiên, người ta thấy trang phục của Yohji Yamamoto lại sở hữu nhiều “khoảng thở” đến thế. Những thiết kế khoác ngoài được đục những chiếc khuy mắt ngỗng (eyelets) khổ lớn. Các dáng giày, sneaker cổ cao hay bốt cột dây đều được giải phóng bằng những đường cut-out và các mảng phối lưới..

Đó là cách Yohji giúp thương hiệu mang tên mình thương thảo với viễn cảnh tương lai đang hiện hữu. Nhưng khi các thiết kế trở nên tiện dụng hơn, liệu giá trị nghệ thuật của chúng có đang dần mai một? Và quan trọng hơn hết, chúng có đang phản bội lại DNA nguyên bản của thương hiệu?

Những thiết kế thực tiễn nhưng vẫn lãng mạn và bay bổng

Tính thực tiễn không nhất thiết phải đánh đổi bằng giá trị thẩm mỹ hay cái tôi nghệ thuật. Mặc dù đang thiết kế cho một tương lai đổi thay của thế giới, Yohji Yamamoto vẫn vẹn nguyên lòng ái mộ với trang phục của thời đại trước. Ông đặc biệt bị thu hút bởi dòng chảy thời trang thời kỳ Phục Hưng, khi sự xa xỉ lên ngôi với những chiếc áo tay bồng tiêu tốn không biết bao nhiêu mét vải. Sự đối lập giữa xa hoa và thực tiễn ấy lại được dung hoà khéo léo trong mỗi thiết kế của Yamamoto: Các cấu trúc tay lồng đèn (lantern sleeves) hay tay đùi cừu (gigot sleeves) được tiết chế độ phồng, đặt cạnh những đường viền nhọn hoắt gợi liên tưởng đến những bộ giáp cổ.

Ý niệm về quần áo như một lớp áo giáp vốn luôn gắn liền với triết lý của Yohji Yamamoto. Nhưng liệu ông có đang mâu thuẫn với chính mình khi những lớp giáp ấy bỗng xuất hiện thật nhiều khoảng hở? Có lẽ, với vốn hiểu biết sâu sắc về cổ phục, Yohji đã lấy cảm hứng cho mùa mốt này qua loại áo giáp xích chainmail, được bện từ hàng nghìn vòng kim loại nhỏ đan xen. Chúng đầy rẫy những khoảng trống nhưng lại bất khả xâm phạm. Bộ sưu tập lần này vì thế không hề đi ngược lại nguyên lý thiết kế của Yohji; nó là một phiên bản tiến hóa tất yếu để thích nghi với thế giới mai sau.

Đến đây, giới mộ điệu được chiêm ngưỡng những sự đối lập đầy thú vị: Sự đối lập giữa tính ứng dụng đời thường và sự bay bổng của nghệ thuật; Sự đối lập trên dòng chảy thời gian khi Yohji Yamamoto đang vẽ nên tương lai bằng chính những mảnh ghép của quá khứ; Và sự đối lập ở ngay trên sàn diễn của hai mô hình viên thuốc xanh và viên thuốc đỏ (Red pill & Blue pill) - phép ẩn dụ kinh điển từ bộ phim khoa học viễn tưởng The Matrix (1999). Viên thuốc xanh tượng trưng cho sự trốn tránh, tiếp tục sống trong vùng an toàn và ảo ảnh êm đẹp để không phải thay đổi. Viên thuốc đỏ lại là sự thức tỉnh, dũng cảm đối mặt với thực tại phũ phàng để đổi lấy sự tự do đích thực. Chúng ta đều biết Yohji Yamamoto đã chọn viên thuốc nào. Trong khi phần lớn thế giới thời trang vẫn còn đang bận rộn tưởng tượng và lãng mạn hóa về ngày mai, Yohji Yamamoto đã và đang thiết kế cho tương lai rồi.