Pháp mạnh tay với thời trang siêu nhanh, Shein và Temu bị nhắm đến

Pháp bắt đầu áp dụng khoản phí mới cho các sản phẩm thuộc nhóm thời trang siêu nhanh (ultra-fast fashion) nhằm kiềm chế sự bành trướng mất kiểm soát của làn sóng quần áo may sẵn siêu rẻ trên thị trường.

Theo quy định mới, các thương hiệu thời trang siêu nhanh sẽ phải đóng phí môi trường cho mỗi sản phẩm bán ra tại thị trường Pháp. Mức phí được tính dựa trên hai yếu tố: sản lượng tung ra thị trường và chi phí sửa chữa sản phẩm so với giá bán ban đầu. Nói cách khác, quần áo được sản xuất với số lượng khổng lồ, giá thành thấp và gần như không đáng để sửa chữa sẽ chịu mức phí cao hơn.

Cụ thể trong năm 2026, mức thu có thể dao động từ 0,5 euro đối với đồ lót, 2 euro cho áo thun, 9 euro với quần jeans và lên tới 12 euro cho áo khoác; dự kiến con số này có thể tăng lên tối đa 19,5 euro mỗi món vào năm 2030. Để đảm bảo tính minh bạch, chính phủ Pháp đang phát triển công cụ giám sát độc lập, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào số liệu tự khai của các sàn thương mại điện tử.

Shein và Temu trở thành tâm điểm

Dù văn bản luật không chỉ đích danh thương hiệu cụ thể, giới chức Pháp nhiều lần thẳng thắn gọi tên Shein và Temu như những động lực chính thúc đẩy sự bùng nổ mất kiểm soát của làn sóng thời trang siêu nhanh. Theo chính phủ Pháp, bài toán ở đây không đơn thuần là quần áo giá rẻ mà là tốc độ cung ứng tới mức cực đoan của làn sóng siêu nhanh. Trong khi các hãng thời trang nhanh truyền thống vẫn ra mắt mẫu mã theo mùa hoặc theo tháng thì những nền tảng như Shein lại hoạt động như cỗ máy số hóa, tung ra hàng nghìn thiết kế mỗi ngày, đo lường dữ liệu theo thời gian thực và chỉ mở rộng sản xuất với các mẫu hút khách.

Mô hình này cổ xúy thói quen mua sắm vượt xa nhu cầu, biến trang phục thành món đồ ngắn hạn có giá chỉ bằng một bữa ăn nhanh; còn gánh nặng khổng lồ về rác thải hay chi phí xã hội gần như bị phớt lờ. Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái Mathieu Lefèvre nhấn mạnh: “Những tác động tiêu cực của thời trang siêu nhanh đối với môi trường và nền kinh tế của chúng ta là điều đã quá rõ ràng và được ghi nhận đầy đủ”.

Nhắm vào châu Á

Chính sách mới lập tức châm ngòi cho các luồng tranh luận trái chiều ngay khi văn phòng Bộ trưởng Mathieu Lefèvre xác nhận mức phạt sẽ không áp dụng cho những tên tuổi thời trang nhanh như Zara hay H&M. Quyết định loại trừ này làm dấy lên nghi vấn Paris đang mượn danh nghĩa bảo vệ môi trường để dựng lên hàng rào bảo hộ tinh vi, nhằm “nương tay” cho các chuỗi bán lẻ phương Tây và dồn toàn bộ gánh nặng lên vai các nền tảng thương mại điện tử châu Á.

Đáp lại hoài nghi, giới chức Pháp lập luận rằng dù Zara hay H&M từng đối mặt với chỉ trích, họ vẫn duy trì mạng lưới cửa hàng vật lý, thực hiện nghĩa vụ thuế tại chỗ, cung cấp dịch vụ thu gom đồ cũ và thiết kế sản phẩm có độ bền nhất định để người mặc có thể tái sử dụng. Trong khi đó, các nền tảng như Shein hay Temu lại đẩy khái niệm “dùng một lần” đến mức cực đoan, khiến vòng đời của món đồ bị rút ngắn đến mức sửa chữa hay tái sử dụng gần như không còn ý nghĩa.

Đọc thêm: Shein thất thế trước Temu trong cuộc chiến bản quyền

Đồng quan điểm, ông Mario Jorge Machado, Chủ tịch Liên đoàn Dệt may châu Âu (Euratex), cho biết các nhà sản xuất châu Âu đang phải gánh chi phí năng lượng đắt đỏ, tuân thủ các quy chuẩn khắt khe bậc nhất thế giới về môi trường, hóa chất an toàn và luật chống lao động cưỡng bức. Trong khi đó, hàng triệu bưu kiện nhỏ từ châu Á đổ thẳng vào tay người tiêu dùng châu Âu mà không qua bất kỳ khâu kiểm định nào, vô hình trung biến quy chế miễn thuế bưu kiện nhỏ trước đây thành một dạng “trợ cấp ngược” cho hàng hóa giá rẻ ngoài khối, đẩy hàng loạt nhà máy châu Âu đến bờ vực phá sản vì cuộc cạnh tranh thiếu sòng phẳng.

Ở chiều ngược lại, Bắc Kinh hồi tháng 7 đã thẳng thừng chỉ trích quy định của Pháp là hành động phân biệt đối xử, đi ngược các nguyên tắc tự do thương mại của WTO. Dù vậy, động thái tiên phong của Paris nhiều khả năng sẽ trở thành tiền đề cho làn sóng siết chặt pháp lý trên toàn Liên minh châu Âu.