Khi thời trang bước lên sân thi đấu của giải Wimbledon

Mỗi giải đấu quần vợt lớn đều có nét đặc trưng riêng. Giải Pháp mở rộng gắn liền với những mặt sân màu đỏ nổi tiếng, giải Mỹ thì có những trận đấu sôi động buổi tối và ánh nắng hè chói chang của giải Úc. Còn với Wimbledon lại được định nghĩa bởi trang phục trắng.

Ở những nơi khác, các tay vợt có nhiều tự do hơn để thể hiện phong cách cá nhân hoặc phong cách của nhà tài trợ trang phục. Còn riêng tại London nơi giải Wimbledon diễn ra, ban tổ chức giải đấu nắm quyền kiểm soát. Các vận động viên khi bước ra sân phải mặc trang phục quần vợt gần như hoàn toàn màu trắng. Ngay cả các phụ kiện cũng phải tuân theo những quy định này như băng đô, băng cổ tay, tất, mũ và giày không được phép khác màu.

Để hiểu được quy định này, chúng ta phải nhìn lại nguồn gốc xã hội của môn quần vợt. Vào cuối thế kỷ 19, môn thể thao này được chơi trong các câu lạc bộ tư nhân, trên sân cỏ, trong một môi trường rất riêng tư. Màu trắng dần trở thành màu sắc gắn liền với sự thanh lịch, kỷ luật và một quan niệm nhất định về sự đứng đắn. Nó truyền tải cảm giác kiềm chế, gắn bó chặt chẽ với các chuẩn mực xã hội của thời đại Victoria của nước Anh.

Màu trắng và những cuộc nổi loạn thời trang

Một nhận định chính xác là màu trắng cũng giúp các vận động viên ít lộ vệt mồ hôi rõ ​​hơn so với quần áo màu. Trong một xã hội mà việc vận động thể chất được kỳ vọng phải kín đáo, chức năng này gần như quan trọng như chính sự thanh lịch. Do đó, trang phục màu trắng kết hợp hiệu suất thể thao đáp ứng được nhu cầu sạch sẽ mà giới thượng lưu thế kỷ 19 yêu cầu.

Trong những ngày đầu, phụ nữ thường mặc những trang phục thi đấu cầu kỳ không khác gì trang phục mà họ hay mặc khi đi dự những buổi tiệc ngoài trời, chẳng hạn như váy dài với tay áo to, cổ cao và eo bó sát. Bên dưới họ sẽ mặc áo corset và nhiều lớp váy lót, tổng trọng lượng có thể lên tới khoảng 5 kg.

Thế điều gì làm cho quy định trắng tồn tại hơn 100 năm trên sân của Wimbledon? - Câu trả lời là không có lý do chính đáng nào cả. Nhà sử học quần vợt Chris Bowers nói rằng quy định trang phục trắng là một phần quan trọng của thương hiệu Wimbledon, nó khiến người ta khi nghĩ đến màu trắng thì đó phải là màu của thương hiệu quần vợt này. Tuy nhiên, sự nghiêm ngặt đó đã tạo ra những cuộc nổi loạn kinh điển về thời trang trên sàn đấu.

Một trong những người nổi loạn đầu tiên chính là một phụ nữ Pháp tên là Suzanne Lenglen đã có màn ra mắt Wimbledon năm 1919 với một bộ trang phục gây chấn động của Jean Patou: một chiếc váy cổ thấp tay ngắn và chân váy xếp ly dài đến bắp chân, tất lụa được kéo xuống đến gần đầu gối, và một chiếc mũ rộng vành che mái tóc. Cô không mặc áo corset, thậm chí không mặc váy lót. Sau đó, Lenglen tiếp tục giành chiến thắng giải đấu và bốn chức vô địch Wimbledon tiếp theo, cũng như hai chức vô địch Pháp mở rộng và ba huy chương Olympic. Sự thay đổi này một phần là sau Thế chiến thứ nhất, xã hội trải qua những biến đổi mạnh mẽ nên cách nhìn nhận phụ nữ cũng thay đổi theo.

Trang phục trái ngược với quy định được Suzanne Lenglen lựa chọn vì sự thoải mái khi thi đấu, danh tiếng từ những lần vô địch khiến cho "phong cách Lenglen" xuất hiện trong nhiều tủ đồ chị em phụ nữ. Ở đỉnh cao sự nghiệp, Lenglen được biết đến với biệt danh La Divine (Nữ thần), là ngôi sao thể thao toàn cầu đầu tiên trên thế giới, danh tiếng của bà thậm chí còn vượt xa cả Babe Ruth của môn bóng chày hay Jack Dempsey của môn quyền anh.

Rồi đến lượt tay vợt người Tây Ban Nha Lili de Alvarez vào năm 1931 đã mặc một chiếc quần culottes do Elsa Schiaparelli thiết kế để thi đấu tại Wimbledon. Do độ rộng của chiếc quần, người ta kể rằng chỉ khi bà thực hiện một trong những cú nhảy đặc trưng của mình thì người ta mới nhận ra đó không chỉ đơn thuần là một chiếc váy. Nhiều nhà bình luận cho rằng việc lựa chọn trang phục của bà gắn liền với hoạt động thúc đẩy bình đẳng giới cho phụ nữ, trong suốt quá trình thi đấu, bà cũng chăm chỉ ra mắt các báo và sách về vấn đề xã hội.

Bên cạnh vận động viên, Ted Tinling, người dẫn chương trình kiêm nhà thiết kế thời trang cho vận động viên nữ cũng tạo dấu ấn nổi loạn trong giải Wimbledon. Trong suốt 40 năm từ 1940 đến 1980, ông đã thiết kế khoảng 75% trang phục thi đấu của các tay vợt nữ tại Wimbledon. Nhưng vụ bê bối nổi tiếng năm 1949, ông thiết kế cho tay vợt Gussie Moran thêm một chiếc quần lót ren màu trắng, khiến cho giới nhiếp ảnh chỉ muốn canh chừng 'khoảnh khắc vàng', một hiện tượng mà Tinling sau đó nói rằng "lần đầu tiên các nhiếp ảnh gia chỉ nằm ngửa để tác nghiệp". Sự cố đã khiến cho Tinling bị cấm thi đấu tại Wimbledon hơn 30 năm, còn Gussie trở nên nổi tiếng trên các trang bìa thời trang và chuyển sang tham gia truyền hình.

Kể từ đó, quy định về trang phục toàn màu trắng đã được sửa, một lần vào năm 1995 để hạn chế lượng màu sắc được phép mặc trên sân, một lần vào năm 2014 để cho phép các vận động viên đeo phụ kiện nhưng vẫn giữ màu trắng. Và lần sửa đổi cuối cùng được thực hiện vào năm 2022, cho phép vận động viên nữ mặc đồ lót màu trung tính hoặc tối màu để giảm bớt lo lắng khi thi đấu trong thời kỳ kinh nguyệt.

Sân quần vợt luôn là đấu trường mà phụ nữ đã thách thức và mở rộng những ranh giới mà xã hội đặt ra cho họ. Bởi vì Wimbledon luôn là một giải đấu truyền thống và bảo thủ hơn so với các giải đấu ở Mỹ hay Pháp, nó đã trở thành một sân khấu mà ngay cả những biểu hiện cá tính nhỏ nhất cũng được nhấn mạnh rất nhiều, Nhà sử học thời trang Keren Ben-Horin.

Chỉ trong khoảng 20 năm qua, quy định về trang phục tại Wimbledon đã trở nên nghiêm ngặt đến mức nhiều người cho rằng thật khó tin, động lực đằng sau là Wimbledon muốn xây dựng thương hiệu 'quần vợt trong khu vườn kiểu Anh'. Từ trang phục màu trắng đến với những bãi cỏ kẻ sọc trắng, cây thường xuân Virginia, món ăn nhẹ là dâu tây và kem dành cho khán giả,... Tất cả đều là một phần của thương hiệu mà mọi người đều phải tuân thủ.

Thậm chí, một bộ quy tắc ngầm về trang phục trang nghiêm mà khán giả phải nắm rõ trước khi bước vào vị trí ngồi của mình trên khán đài cũng được truyền tay nhau. Bằng chứng là những lời chỉ trích nhắm đến nữ công tước Megha, vì cô từng mặc quần jeans, đội mũ và khoác áo blazer khi xem người bạn Serena Williams thi đấu vào năm 2019.

Thời trang Wimbledon hiện đại

Quay trở lại thời hiện đại, Wimbledon đã và đang thành công trong việc dung hòa hiện đại với truyền thống và di sản theo những cách mà các giải đấu khác không làm được, thời trang quần vợt hiện đại tiếp tục vượt qua những giới hạn trong khuôn khổ truyền thống của giải đấu. Không còn những nổi loạn về màu sắc, một số thương hiệu thời trang nhìn ra cơ hội để quảng bá và các vận động viên cũng tìm được cách thể hiện cá tính bằng màu trắng. Tiêu biểu là trang phục mà Serena Williams mặc tại giải vô địch năm 2019 có logo Nike được trang trí bằng 34 viên pha lê Swarovski, con số tượng trưng cho độ tuổi cô giành chức vô địch lần cuối vào năm 2016.

Một số thương hiệu đã hợp tác chặt chẽ với các vận động viên của họ, số khác lại yêu cầu sự chấp thuận của vận động viên vào cuối quá trình. Và trước khi bắt đầu thực hiện, các nhà sản xuất phải được chấp thuận bởi Câu lạc bộ All England. Gần đây nhất, tay vợt Naomi Osaka, người nổi tiếng đã biến các giải Grand Slam thành sàn diễn thời trang, cũng tự mình thiết kế trang phục ra sân và làm việc với giám đốc sáng tạo cho mỗi lần xuất hiện.

Người đồng nghiệp Coco Gauff cũng không kém cạnh khi cho ra mắt 4 mẫu giày khác nhau tại bốn giải Grand Slam năm 2023. Nhà tài trợ chính của nữ vận động viên là New Balance cũng hợp tác với thương hiệu Miu Miu để mang đến một trang phục tối giản và phần lưng khoét hình giọt nước vào năm 2025.

Các vận động viên nam cũng không kém cạnh khi thương hiệu Bottega Veneta đầu tư cho Lorenzo Musetti một chiếc áo khoác sắc sảo, không giống trang phục khởi động tennis mà giống phong cách đường phố của Tuần lễ Thời trang hơn. APC cũng tham gia cuộc chơi vào đầu mùa hè này với bộ sưu tập quần vợt tinh tế cả trong và ngoài sân đấu, hợp tác cùng Asics và được Alex de Minaur diện lên sàn đấu.

Các thương hiệu xa xỉ đã chinh phục được bóng đá và giải đua F1. Quần vợt là mục tiêu chinh phục tiếp theo, nhất là khi Wimbledon là điểm đến hấp dẫn của giới thời trang - ngôi sao hạng A, người của hoàng gia cho đến các biên tập viên thời trang - quá nhiều đối tượng để quảng bá một bộ trang phục nào đó. Mặt khác, việc trở thành tâm điểm của làng thời trang quần vợt khiến các tay vợt phải chịu thêm áp lực, ngay cả những tay vợt có thứ hạng cao cũng lo sợ bị loại sớm khi họ vừa xuất hiện trong một bộ trang phục nổi bật.

Ở phía ngược lại, các thương hiệu thời trang khá thoải mái kể cả khi vận động viên có đi sâu vào vòng trong hay không, điều quan trọng là họ đã đạt được doanh thu và quan tâm truyền thông cần thiết. Không quá khó để nhận thấy các thương hiệu thời trang đang bắt đầu hướng về lễ kỷ niệm 150 năm Wimbledon vào năm 2027 và những gì họ có thể làm để bộ trang phục trắng của mình nổi bật giữa sự kiện lịch sử này.