Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry

Chiếc áo khoác được sinh ra giữa bùn đất, mưa lạnh và những chiến hào khốc liệt của Thế chiến I.

Lịch sử dáng áo khoác biểu tượng của Burberry đã bắt đầu trước khi cái tên “trench coat” xuất hiện. Năm 1856, Thomas Burberry thành lập thương hiệu tại Basingstoke, Anh với mục tiêu tạo ra trang phục bảo vệ người mặc khỏi thời tiết ẩm ướt đặc trưng của xứ sở sương mù. Thời điểm đó, quần áo chống nước chủ yếu làm từ cao su gây hầm bí hoặc vải dạ ướp sáp nặng nề, không thực sự thoải mái khi mặc trong thời gian dài.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 1 — Đại úy Robert Falcon Scott đã lãnh đạo chuyến thám hiểm Terra Nova đến Nam Cực, sử dụng vải gabardine để may trang phục hoặc lều bạt.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 2 — Sir Ernest Shackleton dẫn đầu bốn cuộc thám hiểm đến Nam Cực.

Nhận thấy hạn chế từ các chất liệu đương thời, vào năm 1879, Thomas Burberry phát triển gabardine - loại vải cotton có cấu trúc dệt khít, giúp cản nước và chắn gió nhưng vẫn duy trì độ thoáng nhờ những khoảng hở vi mô giữa các sợi vải. Phát minh này nhanh chóng thu hút giới thám hiểm địa cực. Gabardine được sử dụng để chế tác quần áo, quần dài, mũ và thậm chí cả lều trại, trở thành lớp bảo vệ đáng tin cậy trước những điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Những nhà thám hiểm lừng danh như Sir Ernest Shackleton, Đại úy Robert Falcon Scott và Roald Amundsen - người đầu tiên đặt chân tới Nam Cực đều tin dùng vật phẩm làm bằng vải gabardine trong hành trình chinh phục vùng cực.

Dấu tích chiến trường trong đường may

Trước khi sở hữu dáng hình trench coat, tiền thân của nó là Tielocken - kiểu áo khoác đóng bằng dây đai và khóa thay cho hàng cúc phía trước, chỉ giữ lại một nút duy nhất ở phần cổ. Thiết kế gọn nhẹ này sau đó trở thành nền tảng để Burberry tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 3

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 4

Khi Thế chiến I nổ ra năm 1914, Bộ Chiến tranh Anh đặt hàng Burberry cải tiến mẫu áo hiện có để đáp ứng những yêu cầu khắt khe của chiến trường phía Tây, nơi binh lính phải sống và chiến đấu giữa bùn đất, mưa lạnh và nước ngập. Từ đó, phiên bản áo khoác mới được bổ sung hàng loạt chi tiết mà ngày nay đã trở thành dấu hiệu nhận diện của trench coat. Mỗi đường may, khóa cài đều đảm nhiệm một chức năng cụ thể, nhằm bảo vệ và hỗ trợ người mặc giữa điều kiện chiến đấu khắc nghiệt.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 5

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 6

Cầu vai ở hai bên áo dùng để cài cấp hiệu quân hàm, trong khi các vòng kim loại hình chữ D treo ở thắt lưng được dùng để treo lựu đạn, bình nước, bản đồ tác chiến hay đạn dược. Lớp vải rủ ở ngực phải, thường được gọi là gun flap hay storm flap, không phải là tấm đệm đỡ độ giật của súng như nhiều người nhầm tưởng, mà khiến nước mưa chảy xuôi xuống đất thay vì thấm vào bên trong áo. Cùng với đó, vạt che đai cổ throat latch giúp cố định cổ áo dựng đứng để chắn gió lạnh và các đai siết ở cổ tay ngăn bùn đất cùng nước mưa lùa vào khi người lính đào hầm. Tuy nhiên, đây không phải trang phục dành cho tất cả binh lính. Những chiếc trench coat chất lượng cao của Burberry chủ yếu được các sĩ quan tự bỏ tiền túi ra mua, khiến nó vừa là lớp giáp bảo vệ vừa là biểu tượng cho địa vị.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 7

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 8

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 9

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 10

Khi chiến tranh kết thúc, trench coat không biến mất cùng những chiến hào. Nhờ tính ứng dụng cao cùng phom dáng lịch lãm, mẫu áo khoác nhanh chóng lan rộng sang giới dân sự. Khả năng chống mưa gió khiến chiếc áo đặc biệt phù hợp với văn hóa ngoài trời đang ngày càng phổ biến trong xã hội Anh, từ cưỡi ngựa, chơi golf đến những chuyến du ngoạn dài ngày.

Biểu tượng biến hóa cùng thời đại

Tuy nhiên, để chiếc áo bước ra khỏi chiến hào và trở thành biểu tượng thời trang thì tính năng thôi là chưa đủ. Trench coat cần hình ảnh mới trong mắt công chúng và nền điện ảnh Hollywood là bệ phóng biến chiếc áo khoác quân sự này thành biểu tượng thời trang bất tử. Từ thập niên 1930 và 1940, thiết kế này bắt đầu xuất hiện dày đặc trong tiểu thuyết trinh thám và dòng phim noir. Theo nhà sử học văn hóa Jane Tynan, trench coat trong văn hóa đại chúng không chỉ là một món đồ mặc ngoài mà còn gắn với hình ảnh người đàn ông độc lập, điềm tĩnh, luôn kiểm soát tình huống.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 11 — Những cảnh cuối phim Casablanca.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 12 — Những cảnh cuối phim Casablanca.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 13 — Những cảnh cuối phim Casablanca.

Dáng áo dài phủ ngoài suit tạo nên phom dáng mạnh mẽ, cổ áo dựng và thắt lưng nhấn vào đường nét cơ thể, màu sắc trung tính giúp nó dễ dàng phù hợp với nhiều bối cảnh. Khi được đặt lên người những thám tử, điều tra viên hay những người đàn ông sống ngoài khuôn khổ, trench coat trao cho họ kiểu khí chất điềm tĩnh, bí ẩn và luôn làm chủ tình huống. Hình ảnh Rick Blaine do Humphrey Bogart thủ vai trong Casablanca xuất hiện phong trần với chiếc trench coat bước đi dưới làn sương mù đã khắc sâu vào tâm trí khán giả. Từ đây, thiết kế bắt đầu được ghi nhớ như “đồng phục” của những người đàn ông lạnh lùng bước qua những con phố ướt mưa của điện ảnh Mỹ.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 14

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 15

Sở hữu phom dáng không quá đặc thù về giới tính, cấu trúc đơn giản dễ phối cùng suit, váy hay trang phục thường ngày, chiếc áo vì thế không bị đóng khung trong một hình tượng duy nhất mà liên tục được văn hóa đại chúng viết lại. Với nam giới, nó là vẻ bí ẩn và với nữ giới, nó trở thành biểu tượng của sự thanh lịch. Đến năm 1961, chiếc áo khoác bước vào tủ đồ phái đẹp với diện mạo nữ tính nhưng vẫn phảng phất nét tự do. Trong Breakfast at Tiffany’s, khoảnh khắc Holly Golightly do Audrey Hepburn thủ vai diện chiếc trench coat màu be, đứng dưới mưa tìm chú mèo Cat đã định nghĩa lại sức quyến rũ của thiết kế này. Hepburn kết hợp chiếc áo với khăn trùm đầu và kiểu tóc beehive, biến những đường nét mang dấu ấn quân sự thành một diện mạo mềm mại, tạo nên một trong những khoảnh khắc thời trang kinh điển của điện ảnh thế kỷ 20.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 16 — Holly Golightly và chú mèo Cat trong Breakfast at Tiffany’s.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 17 — Holly Golightly và chú mèo Cat trong Breakfast at Tiffany’s.

Với hình ảnh quyền lực thập niên 1980, trench coat lại đại diện cho quyền lực và sự xa hoa. Nữ hoàng Elizabeth II và Công nương Diana nhiều lần lựa chọn thiết kế này trong những lần xuất hiện trước công chúng đã góp phần củng cố hình ảnh chiếc áo như biểu tượng của phong thái Anh quốc thanh lịch, thực dụng nhưng đầy uy quyền.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 18 — Công nương Diana trong thiết kế trench coat xanh khaki năm 1983.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 19 — Công nương và Thân vương xứ Wales trong chuyến thăm Canada vào năm 1983.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 20 — Công chúa Margaret và Nữ hoàng Elizabeth tham dự Badminton Horse Trials năm 1971.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 21 — Nữ hoàng Elizabeth trong thiết kế trench coat năm 2009.

Bài toán làm mới một biểu tượng

Bước sang thế kỷ 21, trench coat tiếp tục được đưa trở lại đời sống đương đại như món đồ có khả năng kết nối giữa di sản và tính cá nhân. Dưới thời Christopher Bailey, Burberry đặc biệt chú trọng đưa những mã nhận diện lâu đời vào văn hóa đương đại. Ông liên tục thử nghiệm trên sàn diễn những phom dáng kén người mặc hơn, đồng thời sử dụng các chất liệu chưa từng có trên chiếc áo như ren pastel, nhựa và da trăn. Song song đó, để cứu vãn họa tiết kẻ ô Burberry Check đang bị bão hòa bởi nạn hàng giả vào đầu những năm 2000, ông tạm thời giấu nó vào lớp lót trong áo trước khi mang nó trở lại rực rỡ ở mặt ngoài trong các bộ sưu tập sau này.

Đọc thêm: Ngoài vải vóc, Burberry có kiến tạo nên di sản trường tồn?

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 22

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 23

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 24

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 25

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 26

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 27

Nhận thức rằng một biểu tượng thời trang cần phải sống động trong mắt công chúng, ông đặt trench coat cạnh những gương mặt trẻ của nước Anh, từ Eddie Redmayne, Emma Watson đến gia đình Beckham qua các chiến dịch quảng bá của Burberry. Ngôi sao của loạt phim Harry Potter được Bailey chọn làm gương mặt đại diện cho chiến dịch Thu/Đông 2009. Nhan sắc cổ điển hòa quyện cùng nét cá tính, hiện đại của cô đã định nghĩa lại chân dung một “cô gái Burberry” thế hệ mới, thanh lịch nhưng vô cùng thời thượng.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 28

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 29

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 30

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 31

Tương tự, Eddie Redmayne xuất hiện trong chiến dịch Xuân/Hè 2008 rồi trở lại cùng Cara Delevingne vào năm 2012 mang đến cho trench coat hình ảnh nam tính trẻ trung, lãng tử, giúp Burberry khẳng định vị thế dẫn đầu trong dòng thời trang nam cao cấp. Với gia đình Beckham, nhà mốt mở rộng phạm vi sang hình ảnh trẻ tuổi hơn khi lựa chọn Romeo Beckham làm gương mặt đại diện cho chiến dịch Xuân/Hè 2013 và phim ngắn Giáng sinh From London With Love (2014). Hình ảnh cậu bé 12 tuổi tinh nghịch nhảy múa trong chiếc áo trench coat cổ điển đã tạo nên cơn sốt truyền thông lớn, giúp doanh số dòng áo biểu tượng của Burberry tăng 10%.

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 32

Hinh anh Trench coat: Chiếc áo bước ra từ khói lửa chiến tranh của Burberry 33

Bắt đầu từ những hào chiến đẫm máu và hiện diện trên những đại lộ sầm uất ngày nay, chiếc áo khoác này đã đi một hành trình dài hơn một thế kỷ mà không đánh mất hình dáng ban đầu. Một thiết kế từng được tạo ra để bảo vệ con người trước thời tiết khắc nghiệt, cuối cùng lại trở thành biểu tượng thời trang vượt qua mọi biến động của thời đại. Có lẽ chính sự giao thoa giữa công năng và khả năng biến hóa theo thời đại đã giúp trench coat vượt qua số phận một món quân trang để trở thành biểu tượng vượt thời gian.

Dù đã chu du khắp thế giới qua hơn một thế kỷ, trench coat Burberry vẫn mang trong mình dấu ấn nguyên bản của vùng đất khai sinh ra nó. Những chiếc áo thuộc dòng Heritage ngày nay vẫn được sản xuất tại Anh, với vải cotton gabardine được dệt tại Yorkshire trước khi chuyển tới Castleford để cắt may. Mỗi chiếc áo trải qua hàng chục công đoạn từ dệt, cắt đến khâu hoàn thiện, đòi hỏi sự chính xác và tay nghề cao để duy trì những tiêu chuẩn khắt khe đã được Thomas Burberry đặt ra từ hơn một thế kỷ trước.