Bộ sưu tập haute couture Xuân 2026 đánh dấu lần đầu tiên Jonathan Anderson ra mắt couture tại Dior.
Không khí tại buổi diễn mang cảm giác déjà-vu. Địa điểm quen thuộc, dàn khách mời hạng A, sự chờ đợi kéo dài gần một tiếng đồng hồ trước khi show bắt đầu.
Với Anderson, Dior hiện lên như ngôi nhà được xây nên từ ký ức và sự kế thừa. Trong chuỗi di sản ấy, John Galliano giữ một vị trí đặc biệt. Thuở nhỏ, Anderson từng lần giở cuốn Yellow Pages để tìm số điện thoại của Galliano, gọi với mong muốn xin thực tập, để rồi nhầm máy vào một hãng taxi. Một khoảnh khắc vụn vặt, nhưng lại phơi bày rất rõ Galliano trong trí tưởng tượng thời trang của anh: xa xôi, khó chạm và định mệnh.
Từ ký ức non nớt đó, hành trình sáng tạo của Anderson dần bắt đàu. Anh tốt nghiệp London College of Fashion, ra mắt thương hiệu mang tên mình trước khi dẫn dắt cuộc chuyển mình ngoạn mục của Loewe. Từ một nhà mốt đồ da quy mô nhỏ, Loewe trở thành “mini powerhouse” của LVMH. Đặt chân đến Dior, Anderson bước vào một di sản đã từng nuôi dưỡng trí tưởng tượng của mình, "chơi đùa" và chăm sóc với chúng như ngôi nhà của mình.
Nhiều năm sau, tại Dior, hai tài năng ấy gặp nhau. Galliano ngồi ở hàng ghế đầu như một phần không thể tách rời của lịch sử nhà mốt. Anderson đứng phía sau sàn diễn, ở vị trí người kế nhiệm đầy tinh nghịch.
"Khi tôi còn đi học, thậm chí trước cả khi đến trường, John đã là người hùng của tôi. Với tôi, trong thế giới hôm nay, ông chính là Dior."
— Jonathan Anderson
Món quà Galliano gửi tặng là hai bó hoa cyclamen bằng vải, buộc ruy băng lụa đen đã trở thành mạch nguồn cho toàn bộ bộ sưu tập. Những bông hoa ấy lan tỏa khắp không gian: treo trên trần nhà phủ rêu, điểm xuyết bên tai người mẫu và thấm vào cách Anderson hình dung về couture. Một thứ đẹp đẽ mong manh, sống động, thoát khỏi lối hoài niệm thuần túy.
Galliano chỉ để lại một lời nhắn ngắn gọn, theo lời Anderson: “Bạn càng yêu thương hiệu bao nhiêu, nó sẽ càng cho bạn lại bấy nhiêu”.
Những "nàng hoa"
Hình tượng “người phụ nữ hoa” từ lâu đã neo giữ vị trí trung tâm trong di sản thẩm mỹ của Diorn đã được Anderson đặt vào một trục thời gian khác. Ở đó, hoa và thiên nhiên vượt ra khỏi lớp nghĩa lãng mạn quen thuộc, trở thành đối tượng để quan sát, mổ xẻ và thử nghiệm.
Bộ ba thiết kế mở màn mang phom dáng phồng, xếp ly, gợi nhắc chiếc váy ready-to-wear đầu tiên Anderson làm cho Dior, đồng thời liên tưởng đến những chiếc bình gốm mang tính điêu khắc của Magdalene Odundo. Sự kết nối giữa cơ thể, thời trang và điêu khắc được đẩy lên rõ rệt: váy như vật thể, vật thể như cơ thể.
Xuyên suốt bộ sưu tập là những chi tiết lấy cảm hứng từ tự nhiên, được xử lý bằng một nhãn quan đương đại: Bề mặt vải xoáy nhẹ như vỏ sò, những lớp vảy mềm gợi cánh bướm khi nhìn ở khoảng cách cực cận. Váy dáng chuông liên tưởng đến hoa linh lan gắn liền với Christian Dior. Chúng hiện lên như những cấu trúc được phóng đại và phân tích lại, thay vì lặp lại hình ảnh thiên nhiên theo lối trang trí.
Đó là việc nhìn vào tự nhiên, có thể là tự nhiên thật, cũng có thể là tự nhiên giả và học hỏi từ nó. Tôi nghĩ couture là một phòng thí nghiệm ý tưởng.
Sự phản biện khuôn mẫu
Tư duy của Jonathan Anderson bộc lộ rõ nét nhất ở cách anh tiếp cận cấu trúc trang phục. Thay cho corset truyền thống, phom dáng đồng hồ cát trong bộ sưu tập được kiến tạo bằng kỹ thuật xếp nhún và khâu tay trên lớp vải tuyn tạo cảm giác mềm, nhẹ và tự nhiên.
“Tôi tự hỏi làm thế nào để có thể tạo ra một cấu trúc nhẹ hơn cho Dior”, Anderson chia sẻ.
Bởi theo nhà thiết kế, couture không cần gắn với sự gò ép hay những khuôn hình thể cứng nhắc, mà mở ra khả năng chuyển động cùng cơ thể.
Tinh thần ấy tiếp tục được mở rộng khi Anderson đưa chất liệu dệt kim vào couture, một lựa chọn từng bị xem là quá đời thường. Anh sử dụng dệt kim cả trong những thiết kế mang tính thể nghiệm lẫn các dáng áo quen thuộc, coi đây là một không gian kỹ thuật còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác.
Tôi nghĩ couture vẫn còn rất nhiều dư địa với dệt kim, đặc biệt khi bạn làm việc trực tiếp với nguyên liệu, vừa kéo sợi vừa đan cùng lúc.
Bên cạnh đó là cách Anderson chủ động làm mềm couture bằng những cách phối cao thấp: váy dạ hội lụa thêu cầu kỳ được mặc cùng áo tank mỏng gần như xuyên thấu.
Ngăn kéo thời gian
Anderson khẽ gợi nhắc đến những giám đốc sáng tạo từng định hình Dior bằng một thái độ chừng mực. Trên chiếc áo Bar đen tối giản, tinh thần phom may sắc lạnh và chuẩn xác của Raf Simons khi được đặt cạnh đôi mule hồng với tua mềm. Ở những chiếc đầm đen rủ chéo theo đường bias, tinh thần Belle Époque gắn liền với Galliano xuất hiện ở mức dịu hơn, ít kịch tính và rời xa cảm giác sân khấu.
Phụ kiện giữ vai trò then chốt trong cấu trúc này: túi da cỡ lớn, clutch bọc vải cổ gợi thời Marie Antoinette, minaudière khảm xà cừ, loafer làm từ chất liệu dệt thế kỷ 18 cùng trang sức đính hóa thạch và thiên thạch. Một bộ sưu tập couture cho thấy ý thức thương mại rõ rệt song vẫn giữ trọn chiều sâu thẩm mỹ. Toàn bộ “tủ kỳ vật” ấy được trưng bày và bán tại Dior Villa, một không gian mua sắm mới dành cho nhóm khách hàng quan trọng nhất của nhà mốt.
Couture cho ai? Bảo tồn thủ công bằng cách mở cửa
Ở tầng sâu hơn, toàn bộ cấu trúc ấy phản chiếu cách Anderson nhìn couture như một nghề thủ công đang đứng trước nguy cơ mai một. Anh từng thừa nhận rằng vài năm trước, couture không thực sự hấp dẫn mình bởi anh chưa nhìn thấy lý do tồn tại của nó. Chỉ khi tiếp cận couture như một hình thức thủ công cần được gìn giữ, Anderson mới thật sự bước vào thế giới này.
“Bạn đến xưởng, nơi không có máy may, nơi mọi thứ được dựng hoàn toàn bằng tay và bạn hiểu vì sao quần áo có thể mang tính ma thuật. Đó là lúc tôi nhận ra couture cần được gìn giữ như thế nào”.
Một tuần ở Musée Rodin. Kế hoạch hiến tặng thiết kế couture đầu tiên cho Victoria and Albert Museum. Và việc mở cửa couture cho tất cả mọi người chiêm ngưỡng. Tất cả thể hiện sự phóng khoảng trong tư duy của vị tân vương: Bảo tồn không phải là giữ chặt, mà là để nhiều người được bước vào. Trong màn debut couture đầu tiên tại Dior, Jonathan Anderson đã "tuyen ngôn" nên một kỷ nguyên mới bằng cách để couture nở hoa chậm rãi, như một thực thể sống, mong manh nhưng không lỗi thời và vẫn tiếp tục chuyển động cùng thời đại.
