Giày thông minh: Phát minh của Nike trong cuộc đua công nghệ

Trong bối cảnh đồng hồ thông minh, vòng đeo sức khỏe và các thiết bị theo dõi thể chất ngày càng phổ biến, Nike gia nhập cuộc đua với Nike Mind - dòng giày được phát triển dựa trên nền tảng khoa học thần kinh. Ra mắt vào tháng 1/2026, Nike Mind nhanh chóng tạo nên cơn sốt toàn cầu với nhiều đợt mở bán liên tiếp cháy hàng. Với mức giá lần lượt 95 USD cho phiên bản mule và 145 USD cho sneaker, sản phẩm thu hút hơn hai triệu lượt đăng ký nhận thông báo mở bán lại sau khi phiên bản mule hết hàng ngay trong ngày đầu tiên.

Bước chân “dẫn lối” tâm trí

Điểm cốt lõi trong công nghệ Nike Mind nằm ở 22 nút đệm foam được bố trí dưới đế giày. Khi người mang bước đi, các nút đệm này chuyển động, tạo áp lực lên các thụ thể cảm giác ở lòng bàn chân - những đầu mút thần kinh chịu trách nhiệm tiếp nhận áp lực và xúc giác. Sự kích thích này sau đó được truyền lên não, giúp người mang hướng sự chú ý trở lại với cơ thể thay vì mắc kẹt trong dòng suy nghĩ lan man. Chính vì vậy, Nike Mind không được thiết kế để mang trong lúc luyện tập hay thi đấu, mà dành cho thời điểm trước và sau khi vận động để phục hồi trạng thái tinh thần.

Trong suốt 10 năm nghiên cứu, các nhà khoa học tại Nike Sport Research Lab đã theo dõi sóng não của nhiều vận động viên trước, trong và sau khi chạy bộ với Nike Mind, trong đó có siêu sao bóng đá Erling Haaland, gương mặt đại diện của dòng sản phẩm. Kết quả cho thấy việc sử dụng mẫu giày giúp tăng hoạt động của SMN - mạng lưới thần kinh phụ trách chuyển động và cảm nhận cơ thể, đồng thời làm giảm hoạt động của DMN - vùng não chịu trách nhiệm cho những dòng suy nghĩ lan man và các vòng lặp tiêu cực. Nhờ đó, người mang có thể đạt trạng thái “tỉnh táo nhưng thư giãn” trước khi bước vào luyện tập hoặc thi đấu. Graeme Moffat, nhà nghiên cứu của Nike cho biết mục tiêu của hãng là “giúp người dùng kết nối với những tín hiệu cảm giác mới, tập trung vào chủ đích của bản thân và thoát khỏi vòng xoáy suy nghĩ trong đầu”.

Công nghệ mới trong thi thức xưa

Theo TS. Ishara Dharmasena, giáo sư về công nghệ thiết bị đeo tại Đại học Loughborough (Anh), Nike Mind thực chất là cách tiếp cận hiện đại cho nguyên lý đã tồn tại hàng nghìn năm trong y học Ayurveda. Ông cho rằng cơ chế kích thích các thụ thể cảm giác ở lòng bàn chân của Nike Mind có nhiều điểm tương đồng với liệu pháp massage Pada Abhyanga, tác động lên những vùng cụ thể dưới bàn chân để mang lại cảm giác thư giãn và giảm căng thẳng. “Khi tập trung vào những cảm giác mới xuất hiện dưới lòng bàn chân, bạn sẽ duy trì được sự tỉnh thức với cơ thể mình. Xét trên góc độ khoa học, cơ chế này có những cơ sở nhất định”, Dharmasena nhận định. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý hiệu quả này có thể giảm theo thời gian khi não bộ dần thích nghi với các kích thích mới. Càng sử dụng lâu, các tín hiệu từ thụ thể cảm giác càng trở nên quen thuộc và não sẽ tự điều chỉnh để giảm phản ứng, nhằm ưu tiên tiếp nhận những kích thích quan trọng khác.

Nhìn nhận từ bối cảnh hiện tại, Dharmasena xếp đôi giày vào nhóm thiết bị đeo tác động lên hệ thần kinh theo cách thụ động, không cần đến bất kỳ linh kiện điện tử nào. Trong khi phần lớn các thiết bị đeo cải thiện thể chất dựa vào pin, cảm biến và dữ liệu số để theo dõi sức khỏe, Nike Mind hoạt động hoàn toàn nhờ vào thiết kế vật lý của đôi giày để tạo ra những kích thích tác động lên cơ thể. “Đây gần như là một xu hướng đi ngược số đông”, ông nhận xét.

Đọc thêm: Lối đi mới hướng đến bền vững của Nike trong trang phục thể thao

Cuộc chơi mới của thời trang

Đón đầu làn sóng thời trang chăm sóc sức khỏe cùng Nike, nhiều thương hiệu khác cũng tiên phong trong cuộc đua kết hợp giữa thời trang và khoa học sức khỏe. Công ty công nghệ Naboso phát triển các sản phẩm ứng dụng bề mặt kết cấu đặc biệt trên tất và lót giày nhằm kích thích dây thần kinh cảm giác dưới lòng bàn chân, hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng, cải thiện tư thế, tuần hoàn máu và điều hòa cảm xúc.

Tương tự, thương hiệu chăm sóc sức khỏe Cean giới thiệu loại vải chuyên biệt ứng dụng trên trang phục nén giúp hỗ trợ hệ bạch huyết. Trong khi đó, Coperni cho ra mắt các thiết kế hỗ trợ tái tạo da nhờ khả năng giải phóng lợi khuẩn và tiền lợi khuẩn khi tiếp xúc với bề mặt da.

Về sức hút thương mại, Nike Mind vẫn đang dẫn trước nhiều bước. Trên các nền tảng giao dịch, nhiều phiên bản được săn lùng với mức giá cao hơn đáng kể so với giá niêm yết. Trong đó, mẫu Light Smoke Grey lập kỷ lục màn ra mắt giày thành công nhất lịch sử trên StockX, sàn giao dịch điện tử dành cho các mặt hàng sưu tập quý hiếm.