Năm 2025, archive được ở gần với chúng ta hơn bao giờ hết. Từ những bộ sưu tập đầu tay của loạt tân giám đốc sáng tạo, đến các sản phẩm âm nhạc và xu hướng tiêu dùng, archive được kích hoạt như nguồn lực sáng tạo, bảo chứng giá trị và cấu trúc kết nối giữa quá khứ - hiện tại - tương lai của thời trang.
Thông thường, archive vẫn được hiểu là kho lưu trữ - nơi cất giữ những dấu mốc vàng son của thương hiệu. “Mở kho lưu trữ” trước đây là vinh dự hiếm hoi chỉ dành cho những tên tuổi nổi danh toàn cầu. Nhưng archive của năm 2025 được trực tiếp đưa vào phom dáng, chất liệu, cấu trúc và chi tiết của những bộ sưu tập đầu tay đến từ thế hệ tân vương tại hàng loạt nhà mốt lâu đời.
Ở thời điểm này, archive không còn là câu chuyện của ký ức hay kỷ niệm, việc quay về với kho di sản giúp các nhà mốt duy trì DNA nhận diện trong khi vẫn cho phép sự thay đổi diễn ra có kiểm soát. Nói cách khác, archive trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa di sản và kỳ vọng đổi mới – cấu trúc ba chân giữ cho thương hiệu đứng vững khi thời cuộc xoay vần.
Archive đặt nền móng cho nhiệm kỳ sáng tạo mới
Trong một năm được đánh dấu bởi sự dịch chuyển vai trò sáng tạo ở cấp cao, archive đã xuất hiện lặp lại như điểm bắt buộc của mỗi bộ sưu tập debut.
Tại Dior, khi Jonathan Anderson tiếp cận nhà mốt, archive thoát khỏi việc lặp lại hình ảnh New Look theo cách trực diện, mà hiện diện ở cấu trúc may đo và triết lý hình thể của Christian Dior. Khác với cách làm của Maria Grazia Chiuri, các yếu tố như Bar jacket với vai tròn, eo siết và cấu trúc corsetry được Anderson phân rã: phần eo được nới lỏng, jacket được kéo dài hoặc làm phẳng, kết hợp cùng quần ống rộng và chất liệu kỹ thuật. Kết quả là những trang phục vẫn mang logic Dior – tôn dáng, kiểm soát hình khối, nhưng thoát khỏi sự nữ tính cổ điển từng gắn chặt với archive nhà mốt.
Với Balenciaga, việc đối thoại với archive Cristóbal Balenciaga mang tính hình học rõ rệt hơn. Các form dáng kinh điển như cocoon coat, sack dress hay cấu trúc áo không nhấn eo – vốn là chữ ký của Balenciaga thập niên 1950 được trích xuất để xây dựng lại tỷ lệ cơ thể trong bối cảnh đương đại.
Những chiếc áo khoác phồng dựng, váy dáng trụ, vai mở rộng nhưng thân rơi tự do cho thấy archive được dùng để tái khẳng định triết lý “anti-fit” của Balenciaga gốc, thay vì tiếp nối trực tiếp ngôn ngữ streetwear của Demna trong giai đoạn trước. Balenciaga trong nhiệm kỳ mới đã tự “làm sạch” lại hệ ngôn ngữ hình thể của chính mình.
Ở Chanel, archive là những biểu tượng đại chúng với tweed suit, little black dress, chuỗi ngọc trai, camellia. Tuy nhiên, thay vì tái dựng các set tweed nguyên bản, thì trong các bộ sưu tập chuyển tiếp gần đây Matthieu Blazy cho thấy cách xử lý archive theo hướng phân mảnh.
Tweed được dệt mỏng hơn, jacket bị tách khỏi cấu trúc suit hoàn chỉnh, váy đen được kéo dài hoặc làm lệch tỷ lệ, đi cùng chất liệu kỹ thuật hoặc phụ kiện đương đại. Chanel đã thoát khỏi bóng hình cố định của Coco, để chuyển hoá thành tinh thần tự do trong cách ăn mặc mà bà khởi xướng.
Vậy tại sao, năm 2025 archive lại xuất hiện thường xuyên hơn trong chiến lược của các thương hiệu?
Thứ nhất, archive trở thành điểm tựa hiếm hoi còn đủ sức thuyết phục khi thương hiệu bước vào giai đoạn bất ổn.
Năm 2025, thị trường thời trang gần như đã bão hoà những thứ “mới”. Bộ sưu tập ra liên tục, tên tuổi thay đổi chóng mặt, nhưng cảm giác tin tưởng thì không còn dễ dàng như trước. Người tiêu dùng cân nhắc kỹ hơn, truyền thông cũng thận trọng hơn trước những màn lột xác quá đột ngột, còn giới đầu tư thì không còn kiên nhẫn với các canh bạc sáng tạo.
Trong bối cảnh đó, tầm nhìn cá nhân của GĐST mới, dù táo bạo đến đâu, vẫn khó có thể tự đứng vững nếu không gắn vào một nền tảng quen thuộc. Archive, với lịch sử đã được thời gian sàng lọc, trở thành ngôn ngữ thẩm mỹ chung mà cả nội bộ thương hiệu lẫn công chúng đều dễ tiếp nhận. Làm việc với archive vì thế là con đường ngắn nhất để quyền sáng tạo mới được nhìn nhận là đáng tin cậy.
Thứ hai, archive là tư liệu đổi mới nhưng không phá vỡ tính liên tục của thương hiệu.
Với những nhà mốt có lịch sử dài, việc “làm lại từ đầu” gần như không bao giờ là lựa chọn dễ dàng. Một cú rẽ ngang đột ngột trong hệ sáng tạo có thể khiến khách hàng trung thành cảm thấy xa lạ, làm hình ảnh thương hiệu trở nên mờ nhạt, thậm chí đặt ra hoài nghi về hướng đi lâu dài.
Trong bối cảnh đó, archive đóng vai trò như bộ khung linh hoạt: đủ vững để thương hiệu không trôi khỏi quỹ đạo, nhưng cũng đủ linh hoạt để giám đốc sáng tạo mới thử nghiệm những cách diễn giải khác. Tỷ lệ có thể thay đổi, bối cảnh có thể được đặt lại, cách phối hợp có thể mới mẻ hơn, song cấu trúc nền vẫn được giữ nguyên, giúp sự đổi mới diễn ra liền mạch.
Archive, thông qua tính nhận diện cao và khả năng gợi nhớ, giúp bộ sưu tập debut dễ được truyền thông tiếp nhận, dễ được khách hàng hiểu, và dễ chuyển hóa thành sản phẩm bán được.
Archive như bảo chứng giá trị trong lựa chọn tiêu dùng
Các phân tích thị trường giai đoạn 2024–2025 cho thấy thay đổi khá rõ: Sau nhiều mùa mốt xoay vòng nhanh, sự hào hứng với xu hướng ngắn hạn dần nhường chỗ cho nhu cầu bền vững hơn từ chất liệu, tay nghề thủ công cho tới khả năng sử dụng lâu dài.
Theo British Vogue, archive được chú ý vì “giá trị độc bản”, cái mà người tiêu dùng ngày nay tìm kiếm để định vị cá nhân thay vì chạy theo lượng sản phẩm đại trà. Việc xuất hiện lại của các thiết kế từ những năm 1990–2000 (như sự trở lại của những mẫu lacroix hay váy beadwork cổ điển) là minh chứng cho cách thời trang ngoại đạo được tái định giá như những tác phẩm có tiếng nói riêng – điều mà consuming mainstream khó tạo ra.
Sự dịch chuyển này càng được củng cố khi nhìn vào hành vi của các biểu tượng phong cách toàn cầu trong năm 2025. Kim Kardashian lựa chọn váy vintage Mugler 1986 cho bữa tiệc cuối năm – món archive đã tồn tại gần bốn thập kỷ nhưng vẫn mang tính biểu tượng mạnh mẽ trên các nền tảng lớn.
Từ Kendall Jenner trong vest vintage Mugler 1994 đến sự lặp lại các trang phục couture archival của Elsa Hosk, Irina Shayk, Rooney Mara tại Cannes 2025; tất cả đều được đẩy trên các thảm đỏ quan trọng, trở thành footage phong cách trải rộng khắp mạng xã hội và media thời trang.
Trong nền kinh tế đua tranh dựa vào sự chú ý, lựa chọn một món vintage hoặc archival thể hiện tư duy phức hợp: tiêu dùng xa xỉ là tiêu dùng câu chuyện, bối cảnh lịch sử thẩm mỹ cũng như giá trị cá nhân hóa. Điều này giải thích vì sao các thị trường resale luxury, dù có biến động ngắn hạn ở doanh số, vẫn được xem như biểu hiện của nhu cầu sở hữu giá trị bền vững hơn là chạy theo sản xuất mới liên tục – điểm khác biệt quan trọng so với hành vi mua sắm luxury trước đây.
Khi câu chuyện thương hiệu được kể lại bởi công chúng
Ở cấp độ văn hoá đại chúng, âm nhạc và hình ảnh pop đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phổ thông hoá archive. Việc các nghệ sĩ quốc tế chủ động lựa chọn đồ archival cho MV, sân khấu lưu diễn hay sự kiện công cộng cho thấy archive đã trở thành công cụ kể chuyện bản sắc. Lúc này, lịch sử sáng tạo của thương hiệu được “tái kể” qua lăng kính cá nhân, đôi khi lệch khỏi ý đồ nguyên bản nhưng lại giàu sức lan toả hơn.
Trong MV “Chanel”, Tyla sử dụng các thiết kế archival Chanel từ mùa Fall 1993 như một phần ngôn ngữ hình ảnh xuyên suốt, biến trang phục thành yếu tố kể chuyện song hành với âm nhạc và vũ đạo. Stylist của cô không giấu giếm nguồn gốc các thiết kế, mà chủ động nhấn mạnh yếu tố archive, khiến người xem nhận thức rõ ràng rằng họ đang chứng kiến sự giao thoa giữa di sản thời trang và biểu đạt văn hóa đương đại.
Tương tự, trong các sản phẩm âm nhạc của Lil Uzi Vert, sự xuất hiện của Chanel, Raf Simons, Helmut Lang hay Maison Margiela giai đoạn đầu đã đưa archive bước vào hệ sinh thái văn hóa hip-hop và streetwear – nơi giá trị biểu tượng thường quan trọng không kém, thậm chí vượt qua giá trị thương mại.
Chính tại điểm giao này, archive không còn là tài sản “tinh thần” thuộc độc quyền của thương hiệu. Khi công chúng có thể gọi tên mùa, năm, nhà thiết kế, bối cảnh lịch sử của thiết kế archival; khi các mảnh trang phục được lưu thông trên thảm đỏ, trong MV, trên Instagram và TikTok, thì archive đã được chuyển hóa thành vốn văn hóa mà người tiêu dùng chủ động sở hữu và sử dụng.
Trong bối cảnh đó, archive năm 2025 mang tính cộng đồng hơn, trở thành hệ giao kết chung – nơi quá khứ được kể lại bằng những giọng nói mới, và giá trị di sản được duy trì bằng khả năng thích nghi và tái sinh trong đời sống văn hóa đương đại.
