Vì sao thế giới hội họa vẫn từ chối những ngôi sao ngành giải trí?

Thế giới nghệ thuật của người nổi tiếng và những nhà phê bình nghệ thuật luôn đấu đá nhau trong nhiều thập kỉ. Chúng ta luôn nghĩ họ khác nhau như hai mặt của đồng xu, một bên muốn lấn sân sang lĩnh vực khác và một bên làm người gác đền, nhưng họ có thực sự khác biệt nhiều đến thế?

Trong thế giới giải trí hiện tại, chúng ta luôn ngưỡng mộ những người đã nắm vững “nghệ thuật làm người nổi tiếng”. Những ngôi sao như Taylor Swift và Madonna trở thành chủ đề của báo chí trong hàng thập kỷ, và chính họ có khả năng kiểm soát những lời chỉ trích để phục vụ cho lợi ích nghệ thuật và tài chính của riêng mình. Mặt khác, Andy Warhol và Salvador Dali là hai cái tên hiếm hoi cân bằng được hình ảnh của một ngôi sao trong showbiz và một họa sĩ tài năng, họ cũng rất biết cách khiến truyền thông phải nói về mình.

Có một sự bất mãn nhất định khi người nổi tiếng dư sức mua vật liệu và không gian làm việc, có thể liên hệ với người bán tranh và tổ chức triển lãm nghệ thuật tại một phòng trưng bày tử tế, đầy đủ báo chí, đưa tin chỉ dựa trên sức ảnh hưởng của họ, và đó thực sự là một lợi thế không công bằng. Mặt khác, giới báo chí nghệ thuật có thể cực kỳ khắc nghiệt bởi vì các diễn viên, nhạc sĩ và những người tương tự thường bị coi là những người nghiệp dư không đáng được coi trọng.

Chủ nhân của tượng vàng Oscar gần đây, diễn viên Adrien Brody hiểu chuyện này hơn ai hết khi anh vừa bước chân vào thế giới nghệ thuật thị giác. Thực tế, anh vốn không xa lạ gì với thế giới nghệ thuật. Mẹ anh là nhiếp ảnh gia nổi tiếng Sylvia Placy và bố Elliot từng là họa sĩ, nền tảng đảm bảo anh được tiếp xúc với nghệ thuật từ rất sớm. Năm 2025, Brody ra mắt triển lãm “Made in America” với một loạt tác phẩm mang tính chế giễu văn hóa tiêu dùng như “Andy Warhol cắt dán”. Theo như báo chí đưa tin, đây là một trong những triển lãm được bàn tán nhiều nhất mùa hè năm đó, cả về mặt khen ngợi và mặt chê bai, có lẽ với các diễn viên, việc lắng nghe những chuyện này không quá lạ trong lĩnh vực của họ.

Có thể phân tích rằng Brody muốn gợi nhớ đến những bức tranh cắt dán (décollage) của những năm 1960, các nghệ sĩ ở Pháp chọn cách xé toạc các lớp áp phích và quảng cáo đường phố, để lộ ra các lớp bên dưới. Tuy nhiên, nam diễn viên này không phải là Jacques Villeglé. Nếu nhìn kỹ, bạn sẽ nhận thấy bản sao in lại từ tác phẩm của Brody bị vỡ hạt và chất lượng thấp. Chúng dường như được in một cách cẩu thả từ internet, chứ không phải được lượm nhặt từ xung quanh chính nghệ sĩ. Về mặt chủ đề, các tác phẩm của Brody cũng chẳng khá hơn là bao.

Tuy nhiên, Adrien Brody không phải là người duy nhất. Nhạc sĩ Jack White cũng nhận chỉ trích dữ dội sau lần triển lãm “These Thoughts Might Disappear” nhằm ra mắt các tác phẩm điêu khắc nghệ thuật của mình tại Anh, tờ The Guardian đã ngay lập tức cho anh ăn 1 sao. Trong bài viết gay gắt của mình, nhà phê bình Jonathan Jones đã gọi White là “một kẻ hoàn toàn vô dụng” với tư cách là một nghệ sĩ thị giác và nhận xét về “sự trống rỗng về đam mê hoặc mục đích” của triển lãm, chế giễu “ý tưởng mơ hồ và tự phụ về nghệ thuật đương đại” của nhạc sĩ này.

Các tác phẩm rực rỡ sắc màu của White, được truyền cảm hứng bởi người bạn Damien Hirst, chỉ tái sử dụng lại những ý tưởng nghệ thuật cũ thay vì kế thừa di sản của chúng. Một tác phẩm cỡ lớn, sắp đặt một cái cây được sơn màu hồng đặt trên bãi cỏ nhân tạo, với những chiếc ghế xếp để người ta có thể ngước nhìn lên có thể sẽ giúp nhiều người có một bức ảnh đẹp để đăng Instagram.

“Khi mọi người biết đến bạn qua âm nhạc, họ có thể không muốn bạn theo đuổi bất kỳ hình thức nghệ thuật nào khác. Nó có thể để lại ấn tượng không tốt trong lòng mọi người” - Jack White

Mặt khác, Ed Sheeran mới bắt đầu hành trình nghệ thuật của mình gần đây, năm 2020, anh đã sử dụng một trong những tác phẩm đầu tiên của mình làm ảnh bìa đĩa đơn “Afterglow”. Người bạn Damien Hirst hết lời khen Ed Sheeran là một Jackson Pollock của thế giới âm nhạc, và triển lãm “Cosmic Carpark Paintings” ra đời. Nhà phê bình Jones viết rằng tác phẩm của Sheeran “làm xấu đi hình ảnh của toàn bộ nghệ thuật trừu tượng”. Sheeran không hề sai khi yêu thích nghệ thuật của Pollock, nhưng trải nghiệm hội họa vui vẻ vào những ngày nghỉ của anh không được đánh giá cao khi so với tác phẩm của Pollock. Ed Sheeran có thể bắt chước một bức tranh của Pollock nhưng không bắt chước được cảm xúc của họa sĩ.

Sheeran càng làm mọi chuyện thêm tồi tệ khi tuyên bố “chủ yếu chỉ là vẩy màu lên tranh, hãy nghĩ đến Jackson Pollock” về triển lãm trong một bài đăng trên mạng xã hội. Một số người nhắc đến việc nếu không nhờ mối quan hệ thân thiết với Damian Hirst và Joe Hage (người sáng lập HENI) thì anh ấy sẽ không bao giờ có được một triển lãm nào cả.

Chúng ta có thêm những cái tên khác như James Franco, Jim Carrey, Sylvester Stallone và David Bowie đều từng dấn thân vào thế giới nghệ thuật và nhận được sự chế giễu gay gắt hơn nhiều so với sự phẫn nộ xung quanh một bộ phim thất bại về doanh thu phòng vé. Ngay cả các tác phẩm của Paul McCartney cũng bị coi là xấu, nhà phê bình nghệ thuật huyền thoại Brian Sewell cho rằng tranh của McCartney tệ đến mức “không đáng để phê bình”. Người bạn thân của McCartney, Bob Dylan từng bị chỉ trích nặng hơn khi bộ tranh "Asia Series" từng dính nhiều nghi án chép lại từ những bức ảnh nổi tiếng.

Nhưng Ed Sheeran và Paul McCartney chưa phải là hai ca sĩ có tác phẩm tệ hại nhất, năm 2025, Robbie Williams ra mắt triển lãm “Radical Honesty” và khoe khoang với về việc ông đã bỏ ra “rất ít thời gian và công sức để hoàn thiện các tác phẩm”, một loạt các bức vẽ ngây thơ với những khẩu hiệu tự vấn về nỗi lo lắng xã hội được vẽ trên iPad cá nhân. Trong cùng cuộc phỏng vấn, ông cũng nhấn mạnh rằng mình không có thời gian cũng như không có hứng thú theo đuổi bất kỳ khóa đào tạo nghệ thuật chính quy nào, nhưng ông không coi đây là rào cản để định giá các tác phẩm của mình và “chúng chỉ dành cho người giàu”.

Xét về mặt nghệ thuật cơ bản, tác phẩm của Robbie Williams giống như tấm biển “Live, Laugh, Love” nhưng chiều lòng những người muốn xây dựng một trang ‘Instagram củ nghệ’. Những trích dẫn khổng lồ mang tính tuyên bố đầy tự phụ đập vào mắt bạn bằng những màu sắc chói lòa. Hai người đồng nghiệp Ronnie Wood và Chrissie Hynde cũng là những rocker kiêm họa sĩ, nhưng họ thực sự có kĩ thuật vẽ tốt trừ chủ đề hơi sến. Còn với những ai đã quen với 'cái tôi cột đình' của Robbie Williams, việc ông chọn một phòng trưng bày lớn để tự định vị mình như một ngôi sao hội họa chỉ khiến người ta ngán ngẩm.

Những ngôi sao thành công trong lĩnh vực nghệ thuật khác

Tất nhiên, vẫn có một số ngoại lệ. Trước đây, Hollywood từng nuôi dưỡng những người yêu nghệ thuật thực thụ. Huyền thoại Vincent Price là một chuyên gia nghệ thuật nổi tiếng vào những năm 1950 và tranh của ông được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại. Kirk Douglas đã đưa nghệ thuật hiện đại đến gần hơn với công chúng điện ảnh qua màn trình diễn xuất sắc của ông trong vai Van Gogh trong phim “Lust for Life”. Những ngôi sao này được đánh giá là có gu thẩm mỹ quá cao để tự xưng là “nghệ sĩ” trong một thị trường bị chi phối bởi người nổi tiếng. Thay vào đó, họ sử dụng tài năng và của cải của mình để hỗ trợ và phổ biến nghệ thuật đích thực.

Một ví dụ khác là Dennis Hopper, diễn viên kiêm đạo diễn hoạt động giữa Hollywood và giới nghệ thuật tiên phong để chụp những bức ảnh mang vẻ đẹp chân thực, trở thành một phần của di sản nghệ thuật Mỹ. Đạo diễn Julian Schnabel có thể là một cái tên gây tranh cãi khi khen các tác phẩm của ông, nhưng bù lại những kiến thức hội họa đã giúp ông khắc họa hình ảnh Basquiat và Van Gogh một cách chân thực trên màn ảnh.

Sharon Stone, Brad Pitt và Lucy Liu là những cái tên hiếm hoi được khen ngợi trong cộng đồng, với những bài viết nhằm mục đích công nhận họ là những nghệ sĩ đáng xem hơn là xa lánh. Lucy Liu đã được giới nghệ thuật đón nhận nồng nhiệt, dù cô đã hoạt động nghệ thuật bằng tên thật của mình, thay vì sử dụng nghệ danh nhiều người biết đến. Trong khi Brad Pitt thậm chí còn đạt được điều không tưởng - lời khen ngợi cực kỳ có cánh từ Jonathan Jones, người vốn không ưa hoạt động hội họa của người nổi tiếng. Thực tế là bạn không cần quá sành sỏi về nghệ thuật khi chứng kiến các tác phẩm của diễn viên Sharon Stone. Triển lãm tranh trừu tượng “Welcome to My Garden” năm 2023 đã thể hiện sự tận tụy của nữ diễn viên với hoạt động nghệ thuật.

Những nhà phê bình có thực sự công tâm?

Sau khi đã liệt kê một loạt những người nổi tiếng, chúng ta cũng cần xem xét các nhà phê bình nghệ thuật khi họ cũng không tránh khỏi việc bị cuốn vào cơn khát truyền thông trong việc hạ bệ những người nổi tiếng. Nhiệm vụ của nhà phê bình là phân tích và đánh giá nghệ thuật một cách có ý nghĩa, nhưng họ cũng có trách nhiệm thu hút độc giả đến với các ấn phẩm hoặc các khóa học xem tranh của mình. Bằng cách thỏa mãn mong muốn của công chúng như hạ bệ những người như Adrien Brody, Ed Sheeran hay Robbie William, họ hoàn toàn có nguồn lực và nền tảng để làm điều đó. Trớ trêu thay, khi làm như vậy, họ đang sử dụng danh tiếng ảnh hưởng theo đúng cách mà họ đang chỉ trích các người nổi tiếng đó vì đã từng tổ chức một triển lãm như vậy ngay từ đầu.

Điều này nói lên một sự thật mà hầu hết những người làm nghệ thuật không muốn thừa nhận, đó là thế giới nghệ thuật và thế giới người nổi tiếng không khác biệt nhiều như họ tưởng. Quan trọng hơn, cả hai giới đều ngày càng dựa vào nền kinh tế của sự chú ý để duy trì độ nhận diện. Chúng ta sẽ tiếp tục thấy hai giới này đâm chọt qua lại khi các phòng trưng bày và tổ chức triển lãm phải đối mặt với nhu cầu thu hút người đến tham quan. Chúng ta chỉ hy vọng rằng ngôi sao mới đủ can đảm bước lên bục vinh danh có thể làm điều đó với sự chính trực hơn Robbie Williams. Nếu Ed Sheeran có thể bị coi là có tội vì làm xấu danh tiếng của toàn bộ nghệ thuật trừu tượng, thì Robbie Williams đã làm điều tồi tệ hơn nhiều đối với nghệ thuật của người nổi tiếng.